Kanser hücreleri tedaviye neden direnç geliştiriyor?
Meme kanserinde başlangıçta etkili olan tedaviler, kanser hücrelerinin zaman içinde farklı biyolojik mekanizmalar geliştirmesiyle etkisini kaybedebiliyor. Özellikle hormon reseptörü pozitif ve HER2 negatif metastatik meme kanserinde görülen bu durum, yeni tedavi seçeneklerine yönelik araştırmaları hızlandırıyor.
Nature Communications dergisinde yayımlanan “A Randomized Controlled Trial of CDK7 Inhibitor Samuraciclib Plus Fulvestrant” başlıklı araştırmada, CDK4/6 inhibitörlerine direnç geliştirmiş ileri evre meme kanseri hastalarında samuraciclib ve fulvestrant kombinasyonu incelendi.
Medicana International İzmir Hastanesi Medikal Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Gülcan Bulut, araştırmanın sonuçlarını ve dirençli vakalarda uygulanan güncel tedavi yaklaşımlarını değerlendirerek kişiye özel tedavi planlamasının önemine dikkat çekti.
İlaç direncine karşı yeni moleküler hedefler
Kanser hücrelerinin aynı tümör içerisinde bile farklı özellikler gösterebildiğini belirten Doç. Dr. Gülcan Bulut, tedaviye duyarlı hücreler baskılanırken dirençli hücrelerin çoğalabildiğini ifade etti. Hücrelerde zamanla ortaya çıkan genetik değişiklikler ve tümörün alternatif büyüme yollarını kullanması da ilaç direncine neden olabiliyor.
Direnci aşmaya yönelik araştırmalarda hormon sinyalleri, hücre çoğalmasını düzenleyen mekanizmalar ve DNA onarım süreçleri hedefleniyor. Akıllı ilaçlar ve antikor-ilaç konjugatları da uygun hastalarda değerlendirilen tedavi seçenekleri arasında yer alıyor.
Çalışmada ele alınan CDK7 inhibitörü samuraciclib, hücrelerin gen faaliyetlerini düzenleyen mekanizmaları hedefliyor. Araştırmada 59 hasta değerlendirilirken kombinasyon tedavisinin klinik yararı incelendi.
Bununla birlikte, erken aşamadaki araştırma sonuçlarının tüm hastalarda ilaç direncinin aşılacağını göstermediğini belirten Bulut, bulguların daha kapsamlı çalışmalarla doğrulanması gerektiğini vurguladı.
Meme kanserinde kişiye özel tedavi dönemi
Meme kanserinde tedavi seçimi yapılırken tümörün genetik ve moleküler özellikleri giderek daha fazla önem kazanıyor. Tümör dokusunun incelenmesi ve kanda dolaşan tümör DNA'sının analiz edilmesi, tedaviye yön verebilecek biyobelirteçlerin belirlenmesine yardımcı olabiliyor.
Doç. Dr. Gülcan Bulut, her hastanın aynı tedaviden eşit düzeyde yarar görmeyebileceğini belirterek tümörün özelliklerine göre seçeneklerin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Bununla birlikte, saptanan her genetik değişikliğin tedavi kararını yönlendirmek için yeterli kanıta sahip olmadığını da hatırlattı.
Bulut, tek bir klinik araştırmanın sonuçlarının mevcut tedavi standartlarını hemen değiştirmeyeceğini, kararların güncel kılavuzlar, hastalığın yaygınlığı ve hastanın tercihleri doğrultusunda verilmesi gerektiğini ifade etti.
Direnç geliştiğinde yeni testler gündeme geliyor
İlk basamak tedavinin ardından hastalık ilerlediğinde tümörün biyolojik özelliklerinin yeniden değerlendirilmesi önem taşıyor. Bu amaçla sıvı biyopsi testlerinden veya tümör dokusundan alınan yeni örneklerden yararlanılabiliyor.
Bulut, ESR1 gen mutasyonu saptanan hastalarda bu değişikliği hedefleyen ilaçların; PIK3CA, AKT1 veya PTEN gibi genlerde belirli değişiklikler bulunan hastalarda ise uygun onaylı hedefe yönelik tedavilerin değerlendirilebildiğini belirtti.
Genetik incelemelerde tedaviyi yönlendirecek bir değişiklik bulunmadığında hastalığın ilerleme hızı, hastanın genel sağlık durumu ve önceki tedavilere verdiği yanıt dikkate alınarak yeni tedavi seçenekleri belirlenebiliyor.
Yeni tedaviler için klinik araştırmalar sürüyor
Meme kanserinde ilaç direncini aşmaya yönelik çalışmalar, farklı direnç mekanizmalarını hedefleyen ilaç kombinasyonları ve yeni hormon tedavileri üzerinde yoğunlaşıyor. Hangi hastaların hangi tedavilerden daha fazla yarar görebileceğini belirleyecek biyobelirteçlerin geliştirilmesi de araştırmaların önemli başlıkları arasında bulunuyor.
