ABD’deki araştırmacılar, farelerde beyin iltihabını azaltan ve kaybolan hafıza fonksiyonlarını geri kazandırabilen bir burun spreyi geliştirdiklerini açıkladı. Texas A&M Üniversitesi ekibi tarafından yürütülen çalışmada, kök hücrelerden elde edilen “hücre dışı veziküller” (EV) kullanıldı. Bu mikroskobik parçacıkların protein ve genetik talimatlar taşıyarak beyne ulaştığı ve özellikle nöroinflamasyon üzerinde etkili olduğu belirlendi. Araştırma, yaşlanma ve Alzheimer gibi hastalıklarla ilişkilendirilen beyin iltihabını hedef aldı.
Burun yoluyla beyne doğrudan ulaşım ve kök hücre etkisi
Deneylerde 18 aylık farelere iki hafta arayla iki doz burun spreyi uygulandı. Burun yolunun seçilmesi sayesinde EV’lerin cerrahi müdahale olmadan daha hızlı ve doğrudan beyne ulaştığı gözlemlendi. İnsan kök hücrelerinden elde edilen bu yapılar, hücrelerin kendisinden ziyade daha güvenli kabul edilen yan ürünleri içeriyor. Kök hücrelerin farklı hücre türlerine dönüşebilme özelliği ve ürettikleri EV’lerin tedavi potansiyeli, bu yaklaşımı dikkat çekici hale getiriyor.
Hafıza performansında iyileşme ve gelecek araştırmalar
Tedavi edilen farelerin nesne tanıma ve mekânsal hafıza testlerinde kontrol grubuna göre daha başarılı olduğu görüldü. Hipokampus bölgesinde yapılan incelemeler, beyin iltihabında belirgin bir azalma olduğunu ortaya koydu. Bu sonuçlar, EV tabanlı tedavilerin felç ve beyin hasarı gibi durumlarda da etkili olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Ancak uzmanlar, yöntemin insanlarda hafif bilişsel bozukluk veya Alzheimer gibi hastalıklarda kullanılabilmesi için klinik denemelerin zorunlu olduğunu vurguluyor.
