ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, Grönland'daki ABD askeri varlığının genişletilmesini öngören anlaşmaya imza attı. Anlaşmayla Grönland'ın Danimarka egemenliğinde kalması öngörülürken, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırmasının önü açıldı.
Trump: Grönland için harika olacak
ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu kapsamında New York'ta düzenlenen törende Grönland'a ilişkin güvenlik anlaşmasını imzaladı. Anlaşma, aylar süren diplomatik gerilimin ardından Washington, Kopenhag ve Nuuk arasında varılan mutabakatı resmileştirdi.
Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Danimarka Krallığı ve Grönland'da gerekli parlamenter süreçlerin tamamlanması gerekiyor. Daha önce tarafların, anlaşmanın parlamentolar tarafından onaylanmasının ardından uygulanabileceği belirtilmişti.
Trump, imza töreninde anlaşmaya ilişkin değerlendirmesinde, "Kimse bunu yapamadı, ama biz bunu yapıyoruz. Grönland için harika olacak. Danimarka da muhteşemdi" ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı ayrıca, "Uzun vadeli muhteşem bir ilişkimiz olacağına inanıyorum" dedi.
ABD'nin Grönland'daki askeri varlığı büyüyecek
Yeni anlaşma, Grönland'ın Danimarka egemenliğinde kalmasını korurken ABD'nin adadaki askeri varlığının genişletilmesini öngörüyor. ABD halen kuzeybatı Grönland'daki Pituffik Uzay Üssü üzerinden bölgede askeri faaliyet yürütüyor. Üs, füze uyarı ve savunma sistemlerinin yanı sıra uzay gözetleme faaliyetlerinde de kullanılıyor.
Reuters'ın aktardığı bilgilere göre anlaşma kapsamında ABD'nin güney Grönland'daki Narsarsuaq bölgesinde Soğuk Savaş döneminden kalan askeri üssü yeniden açması ve doğu Grönland'daki Mestersvig bölgesinde yeni bir askeri tesis oluşturması planlanıyor. Böylece ABD'nin mevcut Pituffik üssüne ek olarak iki noktada daha askeri varlık oluşturmasının önü açılacak.
Anlaşma, Arktik bölgesinin stratejik konumu nedeniyle ABD'nin bölgedeki güvenlik ve askeri erişimini artırma çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Grönland krizi aylarca gündemde kaldı
Grönland konusunda ABD ile Danimarka ve Grönland yönetimi arasındaki gerilim, Trump'ın adanın ABD'nin kontrolüne geçmesi gerektiğine yönelik açıklamalarının ardından yeniden tırmanmıştı. Trump, Grönland'ın ABD açısından stratejik önem taşıdığını savunurken Washington'un bölgede daha geniş güvenlik ve askeri erişime sahip olması gerektiğini dile getirmişti.
Danimarka ve Grönland yönetimi ise adanın egemenliğinin devredilmesine karşı çıktı. Grönland'ın geleceğine ilişkin kararın Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkı çerçevesinde ele alınması gerektiği vurgulandı. Süreç, ABD ile NATO müttefikleri arasındaki ilişkiler açısından da tartışmalara neden oldu.
Yeni anlaşmayla gerilimde yeni dönem
Aylar süren diplomatik temasların ardından Washington, Kopenhag ve Nuuk arasında güvenlik odaklı bir formül üzerinde anlaşmaya varıldı. Yeni düzenleme, Trump'ın daha önce gündeme getirdiği Grönland'ın ABD'ye dahil edilmesi fikrinden farklı olarak adanın Danimarka Krallığı içerisindeki statüsünün korunması ve ABD'nin askeri varlığının genişletilmesi üzerine kuruldu.
Anlaşmanın taraflar açısından Arktik ve Kuzey Atlantik'teki güvenlik işbirliğini güçlendirmesi hedefleniyor. Ancak anlaşmanın tam olarak yürürlüğe girmesi için Danimarka ve Grönland'daki parlamenter süreçlerin tamamlanması gerekiyor.
