Bazı yaralar görünmez. Ne morluk vardır ne de kan… Ama insanın içi kanar.

İş yerinde her gün maruz kalınan küçümsemeler, dışlamalar, yok saymalar, imalı sözler, bitmeyen eleştiriler… Adı çoğu zaman konmaz ama yaşanan şeyin bir adı vardır: mobbing. Yani iş yerinde psikolojik taciz.

Mobbing, bir çalışanın sistemli biçimde yıldırılması, itibarsızlaştırılması ve yalnızlaştırılmasıdır. Bir kerelik tartışma değildir. Geçici bir gerginlik hiç değildir. Süreklidir, planlıdır ve kişiyi bezdirme amacı taşır.

Ve ne yazık ki sanıldığından çok daha yaygındır.

Mobbing Neden Yapılır?

Hiçbir yönetici “Ben mobbing uyguluyorum” demez. Ama davranışlar gerçeği ele verir.

Çoğu zaman sebep güç gösterisidir. Kendi otoritesini korku üzerinden kurmaya çalışan yöneticiler, çalışanı sindirmeyi bir yöntem sanır.

Bazen kıskançlık devreye girer. Başarılı, sevilen ya da potansiyeli yüksek çalışan hedef haline gelebilir.

Bazen de amaç, çalışanın kendiliğinden istifa etmesini sağlamak olur. Tazminat ödememek için psikolojik baskı uygulanır.

Kurumsal kültür zayıfsa, liyakat yerine kayırma varsa, denetim mekanizmaları işlemiyorsa mobbing için zemin hazırdır.

Hukuk Mobbing Konusunda Ne Diyor?

Türk Borçlar Kanunu Madde 417 işverene çalışanların kişiliğini koruma yükümlülüğü getirir.

İş Kanunu Madde 5 eşit davranma ilkesini düzenler ve ayrımcılığı yasaklar.

İş Kanunu Madde 24 işçiye kişilik haklarına saldırı durumunda haklı nedenle fesih hakkı verir.

Türk Medeni Kanunu kapsamında ise manevi tazminat talep edilebilir.

Yani mobbing sadece ahlaki ayıp değil, aynı zamanda hukuki bir ihlaldir.

Mobbinge Uğrayan Kişi Yasal Süreci Nasıl Başlatır?

Delil toplayın: E-postalar, mesajlar, görev değişiklikleri, tanık beyanları önemlidir.

Durumu yazılı bildirin: İnsan kaynaklarına veya üst yönetime resmi başvuru yapın.

ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Hattı’na şikâyette bulunabilirsiniz.

TİHEK (Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu) ayrımcılık ve taciz başvurularını inceler.

Arabuluculuk süreci sonrası iş mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.

Şartlar oluşmuşsa çalışan, iş akdini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını talep edebilir.

Ayrıca Mobbing ile Mücadele Derneği mağdurlara bilgi ve yönlendirme sağlayan önemli yapılardan biridir.

Psikolojik Destek İhmal Edilmemeli

Mobbing yalnızca iş yerinde kalmaz. Kişi yaşadıklarını evine, ilişkilerine ve sosyal hayatına taşır.

Özgüven kaybı, sürekli kaygı hali, uyku bozuklukları, aile içi gerginlik ve sosyal hayattan uzaklaşma görülebilir.

Bu nedenle psikolojik destek almak çok önemlidir.

Destek almak isteyenler için başvurulabilecek hatlardan biri de 176 Psikolojik Destek Hattı’dır.

Mobbingin Görünmeyen Yıkımı

Mobbing sadece üretimi düşürmez; hayatı da parçalar. Kişinin kendini değersiz hissetmesine, toplumsal ilişkilerde çekilmesine ve ekonomik kaygılara yol açabilir.

Son Söz

Mobbing görünmeyen bir şiddettir. Bağırmaz, iz bırakmaz ama insanı yavaş yavaş tüketir.

Çünkü onur, maaş bordrosuna eklenmiş bir yan hak değildir. İnsan, her yerde insanca muamele görmeyi hak eder.

Hiçbir iş, bir insanın ruhundan daha kıymetli değildir.

Esra Ser