İzmir’in adı, Smyrna kelimesinin zamanla dönüşmüş halidir ve bu isim binlerce yıllık bir mirası taşır.
Smyrna’nın daha eski biçimleri Smira, Lesmira, Zmirra, İsmira, Samorna veya Smurna olarak kaydedilmiştir.
Adın kökeni, kentin yakınındaki Halkapınar kaynağı ve gölcüğüyle ilişkilendirilir; bu alan Ana Tanrıça’nın kutsal mekânı olarak kabul edilir. Smyrna / İzmir, “Ana Tanrıça Kaynağı / Gölcüğü” ya da “Ana Tanrıça / Kutsal Ana” anlamlarını taşır ve büyük olasılıkla Hitit kökenlidir. Şehrin kuruluş yeri konusunda tartışmalar olsa da, Bayraklı’daki Tepekule ören yeri eski İzmir’in mekânı olarak kabul görür. Kazılar, yerleşimin İ.Ö. 3000’lere kadar uzandığını ortaya koymuştur. İzmir, başlangıçta Aiol kökenli bir kenttir ve İ.Ö. 2000-1200 arasında Hitit nüfuz alanında kalmıştır. İ.Ö. 800 dolaylarında İonialılar tarafından ele geçirilen kent, ticaret ağı sayesinde hızla zenginleşmiştir. İ.Ö. 610-600 yıllarında Lidya saldırılarıyla yıkılan İzmir, yeniden ayağa kalkmayı başarmıştır. İ.Ö. 545’te Pers istilası kenti tahrip etmiş; Bayraklı’da ızgara planlı bir yerleşim izi kalmıştır. Büyük İskender’in İ.Ö. 334’teki rüyası üzerine Kadifekale eteklerinde yeni İzmir kurulmuştur. Bu yeni konum, doğal limanı sayesinde ticaret merkezi olmasını sağlamıştır. İ.Ö. III. yüzyılda İon kentleri birliğine katılan kent, Bergama Krallığı’na bağlanmıştır. İ.Ö. 133’te Roma egemenliğine giren İzmir, Doğu Akdeniz’in önemli limanlarından biri haline gelmiştir. Bizans döneminde Sasaniler (608) ve Arap akınları (637’den itibaren) kenti etkilemiştir. 1076’da Türk kuvvetlerinin görünmesiyle başlayan süreç, Çaka Bey’in 1095’e kadar süren hakimiyetiyle ilk Türk dönemini oluşturmuştur. 1317’de Aydınoğlu Umur Bey denetimine giren İzmir, 1344’teki Haçlı seferiyle ikiye bölünmüştür. 1426’da Osmanlılar Aydınoğlu Beyliği’ni sona erdirerek kenti tamamen ele geçirmiştir. XVI-XVII. yüzyıllarda İngiliz, Fransız ve Hollandalı tüccarların gelişiyle İzmir, Doğu Akdeniz’in en işlek limanlarından biri olmuştur. Cumhuriyet’le birlikte yeniden doğan İzmir, 9 Eylül 1922 zaferiyle modern Türkiye’nin simge kentlerinden biri haline gelmiştir.
