Herkes sağlıklı ve uzun yaşamanın anahtarının egzersiz yapmak ve doğru beslenmek olduğunu bilir. Ancak spor salonuna gitmek veya günde 10 bin adım atmak için vakti olmayanlar için yeni bir yaklaşım ortaya çıktı: VILPA.
VILPA, Türkçeye “yaşam tarzı içine gömülü kısa şiddetli hareket patlamaları” olarak çevriliyor. Merdivenleri hızlı çıkmak, hızlı yürümek veya evcil hayvanlarla oyun oynamak gibi kısa süreli ama yoğun aktiviteler, sağlığı ciddi şekilde destekleyebiliyor.
Mikro patlamalar HIIT’in küçültülmüş hali
University College London Spor ve Egzersiz Tıbbı Profesörü Mark Hamer, VILPA’nın yüksek yoğunluklu aralıklı antrenman (HIIT) egzersizlerinin küçültülmüş şekli olduğunu belirtiyor. Bu, bir veya iki dakika boyunca kalp atış hızını artıracak kısa aktiviteler yapmayı ifade ediyor.
Hamer, VILPA fikrinin, egzersiz yapmayan kişilerin günlük hareket verilerini analiz ederken ortaya çıktığını söylüyor. Araştırmalar, kısa ve yoğun aktivitelerin sağlık üzerinde önemli faydalar sağladığını gösterdi.
2022’de yapılan bir çalışmaya göre, günde sadece üç veya dört kez bir dakikalık VILPA hareketi, hiç hareket etmeyen kişilere kıyasla erken ölüm riskini %40, kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanan ölüm riskini ise %49 oranında azaltabiliyor.
Günlük yaşamda kolayca uygulanabilir
VILPA, spor salonuna gitmeye gerek kalmadan uygulanabiliyor. Örneğin:
- Merdivenleri hızlı çıkmak
- Alışveriş sırasında torbaları taşımak
- Çocuklarla veya evcil hayvanlarla enerjik oyunlar oynamak
- Bahçe işleri veya evi hızlı süpürmek
Sidney Üniversitesi’nden Matthew Ahmadi,
“Gün boyunca birkaç kez kısa süreli yüksek yoğunluklu aktiviteler yaparak, kronik hastalık riskini azaltmak mümkün”
diyor.
Araştırmalar, 10 bin adım hedefinin ötesinde, daha düşük miktarda günlük hareketin bile sağlık açısından faydalı olabileceğini ortaya koyuyor. Örneğin günde 2 bin 500 adım, kalp hastalığı riskini %11 oranında azaltabiliyor. Melbourne Üniversitesi’nden Profesör Rana Hinman,
“Hiçbir şey yapmamaktansa bir şeyler yapmak daha iyidir. Kronik eklem ağrısı olan kişiler bile az miktarda aktiviteyle fayda sağlayabilir”
diyor.
Mikro patlamalar halk sağlığı için önemli
Hamer,
“Nüfusun çoğunluğunu mikro patlama aktivitelerine teşvik edebilirsek, sağlık kılavuzlarına ulaşmada çok daha etkili oluruz”
diyor. Bu yaklaşım, spor salonuna gitmeyi zor bulan kişilerin sağlığını iyileştirmede önemli bir rol oynayabilir.
Günlük yaşamda yapılacak kısa ama yoğun aktiviteler, hastalıkları önlemeye ve yaşam süresini uzatmaya yardımcı olabiliyor. Asansör yerine merdivenleri kullanmak, alışveriş sırasında daha hızlı yürümek veya çocuklarla oyun oynamak gibi basit hareketler bile büyük fark yaratabiliyor.
