İsviçre’de yapılan yeni bir araştırma, unutulduğu düşünülen bazı anıların beyinden tamamen kaybolmadığını, uygun koşullar oluştuğunda yeniden ortaya çıkabileceğini ortaya koydu. Bilim insanları bu gizli hafıza kalıntılarını “sessiz hafıza izi” olarak adlandırdı.
Beyinde gizli kalan hafıza izleri bulundu
İsviçre’deki Friedrich Miescher Biyomedikal Araştırma Enstitüsü’nden araştırmacıların yürüttüğü çalışma, Nature Neuroscience dergisinde yayımlandı. Meyve sinekleri üzerinde gerçekleştirilen deneylerde, unutulduğu düşünülen anıların aslında beyinde farklı bir biçimde varlığını sürdürebileceği belirlendi.
Araştırmacılar, sineklere belirli bir kokunun hafif elektrik şokuyla ilişkili olduğunu öğretti. Yaklaşık 24 saat sonra sineklerin bu kokudan kaçınma davranışını kaybettiği ve anıyı unutmuş gibi göründüğü gözlendi.
Ancak sinekler, daha önce eğitim aldıkları ortama yeniden yerleştirildiğinde aynı kokuya karşı kaçınma davranışını tekrar göstermeye başladı.
Aynı deneyim iki farklı hafıza izi oluşturuyor olabilir
Bilim insanları, bu durumun yalnızca kokuyla değil; ortamın dokusu, ışıklandırması ve diğer çevresel ipuçlarının birleşimiyle ortaya çıktığını belirledi.
Beyin aktivitelerini inceleyen araştırmacılar, davranışı doğrudan yönlendiren hafıza izinin zaman içinde zayıfladığını, ancak farklı sinir hücrelerinde gizli bir hafıza izinin korunmaya devam ettiğini tespit etti.
Bu bulgular, beynin bazı anıları tamamen yok etmek yerine onları erişilmesi zor bir duruma getirebileceğini gösteriyor.
Beyin yanlış anılar da oluşturabiliyor
Araştırmada dikkat çeken bir diğer sonuç ise unutulan anıların yeniden canlanma sürecinin her zaman doğru gerçekleşmeyebileceği oldu.
Deneylerde, elektrik şokuyla ilişkilendirilmeyen ikinci bir koku hatırlatıcı olarak kullanıldığında, sineklerin bu kokudan da kaçındığı görüldü. Araştırmacılar, bunun beynin yanlış bağlantılar kurarak hatalı anılar oluşturabileceğine işaret ettiğini belirtti.
Bilim insanlarına göre gerçek ve yanlış anılar, beynin farklı sinir yollarını kullanarak yeniden oluşturulabiliyor.
İnsan hafızasına dair yeni ipuçları sunabilir
Araştırmacılar, çalışmanın yalnızca meyve sinekleri üzerinde yapıldığına dikkat çekerek sonuçların doğrudan insan beyni için geçerli kabul edilemeyeceğini vurguladı.
Buna rağmen elde edilen bulguların, insanların yıllar sonra bazı unutulmuş anıları neden yeniden hatırlayabildiğini ve yanlış anıların nasıl oluştuğunu anlamak açısından önemli bilgiler sağlayabileceği ifade edildi.
Uzmanlar, beynin unutmayı bir silme işlemi olarak değil, bazı bilgilere erişimi geçici olarak zorlaştıran bir süreç olarak kullanıyor olabileceğini değerlendiriyor.