İstanbul'un Maltepe ilçesinde 8 Ekim sabahı meydana gelen ve 5 kişinin yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan bina çökmesi, yapı güvenliği ve kentsel dönüşüm çalışmalarını yeniden gündeme getirdi. Cevizli Mahallesi Doğu Sokak'taki yedi katlı binanın yıkılmasının ardından çevresinde risk tespit edilen ve zeminlerinde hareket gözlenen üç bina tahliye edildi. CHP İBB Meclis Üyesi Barış Antik, ilk teknik değerlendirmelere ilişkin açıklamalarda bulunarak ilçedeki eski yapı stokunun durumuna dikkat çekti.
Kaçak katlar ve yapısal eksiklikler mercek altında
Çöken binanın 1988 yılında bodrum, zemin ve iki normal kat olmak üzere ruhsatlandırıldığı belirlendi. Yapıya sonradan dört kaçak kat eklendiği, bu katlarla ilgili 1990 yılında iki ayrı yapı tatil tutanağı düzenlendiği bilgisi paylaşıldı.
Barış Antik'in aktardığı ilk teknik değerlendirmelerde, binanın cephelerinde bulunan ağır betonarme çıkmalar, girişteki dükkân katının yüksekliği ve asma kat uygulaması nedeniyle oluşan yumuşak kat düzensizliği olası çökme etkenleri arasında sıralandı.
Yapının zemin sınıfının ZC olduğu belirtilirken, yetersiz donatı ve sargılama, nervürsüz donatı kullanımı ve düşük beton kalitesinin de yıkımda etkili olmuş olabileceği değerlendirildi. Ancak binanın kesin çökme nedeninin teknik incelemelerin tamamlanmasının ardından ortaya çıkacağı vurgulandı.
Maltepe'de 639 bina için riskli yapı tespiti
İlçedeki yapı stokuna ilişkin bilgileri paylaşan Antik, 1999 yılı ve öncesinde inşa edilmiş 14 bin 206 bina bulunduğunu belirtti. Bu binalardan 639'u için riskli yapı tespitinin yapıldığını ve tebligat aşamasında olunduğunu, söz konusu yapıların henüz yıkılmadığını ifade etti.
Antik'in aktardığı değerlendirmede, çöken binanın çevresinde zemin hareketleri nedeniyle üç yapının tahliye edildiği bilgisi de hatırlatıldı. Yaşanan facianın ardından eski yapıların güvenliği ve riskli binalara yönelik müdahalelerin önemi bir kez daha gündeme geldi.
Kentsel dönüşümün hızlandırılması çağrısı
İBB Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi'ne göre Maltepe'de acil müdahale edilmesi gereken, 1980 öncesinde inşa edilmiş 184 bina bulunduğunu belirten Antik, kentsel dönüşüm çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini savundu.
Konutun yalnızca yatırım aracı olarak görülmesine karşı çıkan Antik, güvenli barınma hakkının öncelikli olması gerektiğini dile getirdi. İmar Barışı gibi uygulamaların sağlıksız yapı stokunun yasallaşmasına zemin hazırladığını öne süren Antik, merkezi yönetimin konut politikalarını da eleştirdi.
Antik, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Konutun bir yatırım aracı olarak toplumsal anlamda kanıksanmasını aşmamız gerekiyor. Merkezi hükümetin yurttaşı müşteri olarak görme politikası son bulmalı, kentlerdeki ticarileşme kontrolsüz büyümeye yol açıyor. İmar Barışı gibi uygulamalar, sağlıksız yapı stokunun yasallaşmasının önünü açıyor. Güvenli, sağlıklı, insanca barınma haktır. Konut, barınma hakkı çevresinde ele alınmalıdır.”
