IBAN üzerinden para transferlerinde yeni dönem başladı. Bankacılık işlemlerinin giderek dijitalleşmesiyle birlikte para transferleri kolaylaşırken, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Mali Suçları Araştırma Kurulu’nun (MASAK) kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında yürüttüğü denetimler de sıkılaşıyor. Özellikle IBAN transferlerinde dekont açıklamasında kullanılan ifadeler veya açıklama alanının boş bırakılması, vatandaşlar açısından hukuki ve mali sonuçlar doğurabiliiyor.
Sistem üzerinden gerçekleştirilen denetimlerde, düzenli olarak yapılan ve açıklama bölümünde “kira” ifadesi bulunan ödemeler ile mülk sahiplerinin vergi beyannameleri karşılaştırılabiliyor. Yapılan kontroller sonucunda beyan edilmemiş bir gelir tespit edilmesi halinde mülk sahibine izah daveti gönderilebiliyor.
“Borç iadesi” ve “emanet” ifadeleri de yeterli olmayabilir
Ticari kazancı gizlemek veya vergiden kaçınmak amacıyla IBAN transferlerinin açıklama bölümüne “borç iadesi” ya da “emanet” gibi ifadelerin yazılması da denetimlerden kaçınmak için yeterli görülmüyor. Sözcü'de yer alan habere göre, resmi bir sözleşme veya senetle belgelenmeyen bu tür transferler, işlemin niteliğine göre faturasız satış kapsamında değerlendirilerek vergi cezasına konu olabiliyor.
Özellikle ticari faaliyetlerde gerçekleştirilen para transferlerinin gerçek niteliğinin belgelerle desteklenmesi önem taşıyor. Bu nedenle yapılan ödemenin nedenini açık şekilde belirten ifadelerin kullanılması ve işlemi destekleyen fatura, sözleşme ya da benzeri belgelerin muhafaza edilmesi gerekiyor.
Dekontu boş bırakmak hukuki sorun yaratabilir
IBAN transferlerinde açıklama bölümünün boş bırakılması veya yalnızca nokta ve rastgele harflerden oluşan ifadelerin kullanılması da vatandaşlar açısından risk oluşturabiliyor. Yargıtay kararlarına göre, açıklaması bulunmayan bazı para transferleri hukuki uyuşmazlıklarda mevcut bir borcun ödenmesi şeklinde değerlendirilebiliyor.
Bu durum özellikle bir kişiye borç olarak verilen paranın daha sonra geri alınamaması halinde önem kazanıyor. Transferin borç verme amacıyla yapıldığının dekont üzerinden açıkça ortaya konulmaması, olası bir hukuki süreçte paranın hangi amaçla gönderildiğinin ispatını güçleştirebiliyor.
Sosyal medya hesapları veya butiklerden gerçekleştirilen alışverişlerde de benzer bir durum söz konusu olabiliyor. Dekont açıklamasına “ürün/hizmet bedeli” yazılması, işletmenin fatura düzenlememesi halinde tek başına işlemi mevzuata uygun hale getirmiyor. İşletmelerin müşterilerini şahsi IBAN hesaplarına ödeme yapmaya yönlendirmesi de ayrıca mevzuat açısından sorun oluşturabiliyor.
Yüksek tutarlı transferler mercek altında
Belirli limitlerin üzerindeki para transferlerinde işlemin amacını açıkça ortaya koyan açıklamalara yer verilmesi gerekiyor. Amacı belirsiz olan veya kişinin gelir profiliyle uyum göstermeyen yüksek tutarlı işlemler ise bankaların şüpheli işlem değerlendirmelerine konu olabiliyor. Bu tür durumlarda hesaplara geçici blokaj uygulanması gibi sonuçlarla karşılaşılması mümkün olabiliyor.
Uzmanlar, ileride yaşanabilecek hukuki ve mali mağduriyetlerin önüne geçmek için para transferlerinde açıklama bölümünün boş bırakılmaması gerektiğine dikkat çekiyor. Transferin niteliğinin mümkün olduğunca açık şekilde belirtilmesi öneriliyor.
Örneğin eğitim giderleri için yapılan ödemelerde “çocuğun eğitim harçlığı”, borç gönderimlerinde “borç verme”, araç alımı kapsamında yapılan ödemelerde ise “araç satış peşinatı” gibi açıklamaların kullanılması tavsiye ediliyor.
Resmi ve ticari ödemelerde ise dekont açıklamasına fatura numarası, sözleşme tarihi veya tapu ve ruhsat bilgileri gibi işlemi tanımlayan ayrıntıların eklenmesi, olası hukuki uyuşmazlıklarda işlemin niteliğinin ortaya konulmasını kolaylaştırabiliyor.
