Fransa'da tedavisi mümkün olmayan ve dayanılmaz acılara neden olan hastalıklara sahip yetişkinlere yardımlı ölüm hakkı tanıyan yasa resmen yürürlüğe girdi. “Ömrün sonu” veya “ölümde yardım” yasası olarak adlandırılan düzenleme, Anayasa Konseyi'nin onayının ardından çarşamba günü Resmi Gazete'de yayımlandı.
Yardımlı ölüm için hangi şartlar aranacak?
Yasanın yürürlüğe girmesiyle Fransa, yardımlı ölümü yasallaştıran Hollanda, Belçika, İsviçre ve Kanada gibi ülkelerin arasına katıldı. Düzenleme; reşit olan, Fransa vatandaşı veya ülkede uzun süreli ikamet eden ve tedavisi mümkün olmayan, dayanılmaz acılara yol açan bir hastalıktan muzdarip kişileri kapsıyor.
Başvuru yapan kişinin sağlık durumu öncelikle bir doktor tarafından değerlendirilecek. Daha sonra oluşturulacak kurul, hastanın yasada belirtilen koşulları karşılayıp karşılamadığına karar verecek. Başvurunun kabul edilmesinin ardından işlemin uygulanması için en az iki günlük bekleme süresi bulunacak. Hasta, işlem günü kararını yeniden teyit etmek zorunda olacak.
Karardan vazgeçmek mümkün olacak
Yeni düzenlemeye göre hasta, sürecin herhangi bir aşamasında kararından vazgeçebilecek. Ölümcül maddenin kural olarak hastanın kendisi tarafından uygulanması gerekecek. Ancak fiziksel olarak bunu gerçekleştiremeyecek durumda olan hastalar için bir sağlık çalışanının yardım etmesine izin verilecek.
Fransa'da daha önce aktif şekilde yaşamın sonlandırılmasına izin verilmiyordu. Bununla birlikte yapay yaşam desteğinin kesilmesi gibi pasif ötanazi uygulamalarına ve ölüm öncesinde derin sedasyona belirli koşullarda izin veriliyordu. Yeni yasayla birlikte yardımlı ölüm hakkından yararlanmak isteyen hastaların başka ülkelere gitmesine gerek kalmayacak.
Macron: Önemli bir demokratik tartışmanın sonucu
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2022'deki yeniden seçim kampanyasında yaşamın sonuna ilişkin yasal bir düzenleme yapılacağı sözünü vermişti. Macron, yasanın yürürlüğe girmesini memnuniyetle karşılarken düzenlemenin “örnek bir demokratik tartışmayı sonuçlandırdığını” ifade etti.
Yasanın hazırlanmasında rol alan merkez siyasetten bir milletvekili de düzenlemeyi “büyük bir ilerleme” olarak değerlendirdi.
Anayasa Konseyi'nden vicdani ret kararı
Fransa Anayasa Konseyi, geçen cuma günü yasayı bütünüyle onaylarken bazı maddelerin uygulanmasına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Konsey, sağlık çalışanlarının yardımlı ölüm işlemine katılmayı reddetmesine imkan tanıyan “vicdani ret” hükmünü kabul etti.
Buna göre doktor, hemşire ve eczacıların yanı sıra belirli sağlık kuruluşları da vicdani ret hakkından yararlanabilecek. Özellikle yardımlı ölüm uygulamasının görev anlayışlarıyla açıkça çeliştiğini belirten özel ve çoğunlukla dini temelli sağlık kuruluşları da bu kapsamda değerlendirilecek.
Ancak vicdani ret kullanan kuruluşların bulunduğu bölgede ilgili sağlık hizmetini sağlayabilecek tek kurum olması engellenecek. Böylece hastaların yasal olarak tanınan yardımlı ölüm hakkına erişiminin tamamen ortadan kalkmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
