Üniversite kayıtlarının tamamlanmasının ardından binlerce genç yeni bir eğitim dönemine hazırlanırken, üniversiteye yerleşemeyen veya tercih yapmayan adayların yanı sıra bu yıl mezun olup henüz iş bulamayan gençleri ilgilendiren GSS düzenlemesi de yeniden gündeme geldi. Mevcut uygulama kapsamında lise ve üniversiteden mezun olan gençler, öğrencilik statülerinin sona ermesinin ardından belirli şartlar dahilinde iki yıl süreyle GSS primi ödemekten muaf tutuluyor. Söz konusu uygulama, gençlerin mezuniyet ile çalışma hayatına geçiş arasındaki dönemde sağlık güvencesinden mahrum kalmamasını amaçlıyor. Üstelik muafiyetin uygulanması için gençlerin ayrıca başvuru yapmasına gerek bulunmuyor; hak, mezuniyet sonrasında SGK tarafından otomatik olarak tanımlanıyor.
Mezuniyetten sonra iki yıl boyunca prim yok
2016 yılında yapılan düzenlemeyle lise ve üniversite mezunlarının mezuniyet sonrasında yaşadığı GSS sorununa yönelik önemli bir değişiklik hayata geçirildi. Düzenleme öncesinde eğitim hayatı sona eren gençler, yaş ve öğrencilik şartları nedeniyle ebeveynleri üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlanamadıklarında gelir testine girerek GSS primi ödemek zorunda kalabiliyordu. Yapılan değişiklikle birlikte ise mezuniyet sonrasında gençlere belirli yaş sınırları dahilinde iki yıllık GSS prim muafiyeti getirildi. Buna göre liseden mezun olan gençler 20 yaşını, üniversiteden mezun olanlar ise 25 yaşını geçmemek kaydıyla bu uygulamadan yararlanabiliyor. Muafiyet süresi boyunca gençlerin ayrıca GSS başvurusu yapmasına gerek kalmazken, sağlık hizmetlerinden yararlanabilmeleri için de prim ödeme zorunluluğu bulunmuyor.
Muafiyet otomatik olarak tanımlanıyor
Yeni mezunların bu haktan yararlanabilmesi için SGK’ya ayrıca başvurması gerekmiyor. Mezuniyet bilgisinin sisteme işlenmesinin ardından iki yıllık muafiyet otomatik olarak tanımlanıyor. Örneğin 21 Haziran 2026’da liseden mezun olan bir gencin muafiyeti, yaş şartının da uygun olması halinde 22 Haziran 2028’e kadar devam ediyor. Bu süre içerisinde genç, herhangi bir sosyal güvencesi bulunmasa dahi sağlık hizmetlerinden yararlanabiliyor. Uygulamanın özellikle mezuniyet sonrasında henüz iş bulamayan veya üniversiteye devam etmeyen gençlerin sağlık güvencesi açısından önemli bir kolaylık sağladığı belirtiliyor.
Gelir testi uygulaması devam ediyor
GSS sisteminde gelir testi ise tamamen kaldırılmış değil. Gelir testi, mevcut uygulamada herhangi bir sosyal güvencesi bulunmayan kişinin GSS priminin kendisi tarafından mı yoksa devlet tarafından mı karşılanacağını belirlemek amacıyla kullanılıyor. 2026 yılı için hane içinde kişi başına düşen aylık gelirin 11 bin 10 TL’nin altında olması halinde GSS primi devlet tarafından karşılanıyor. Bu sınırın üzerinde gelire sahip kişiler için ise aylık GSS primi 1.981,80 TL olarak uygulanıyor. Özellikle geçmiş dönemde, kendi geliri bulunmayan ancak aynı hanede yaşayan anne veya babasının geliri nedeniyle GSS primiyle karşı karşıya kalan gençler açısından gelir testi önemli bir sorun oluşturabiliyordu. İki yıllık muafiyet uygulaması ise mezuniyet sonrası dönemde bu tür prim yükümlülüklerinin gençler üzerindeki etkisini azaltıyor.
Yaş sınırına dikkat etmek gerekiyor
İki yıllık muafiyetten yararlanırken en önemli ayrıntılardan biri ise yaş şartı. Uygulama her durumda mezuniyet tarihinden itibaren kesintisiz iki yıl devam etmiyor; genç, muafiyet süresi içerisinde ilgili yaş sınırını aşarsa hak sona eriyor. Buna göre lise mezunlarında 20 yaş, üniversite mezunlarında ise 25 yaş sınırı bulunuyor. Dolayısıyla mezuniyet tarihinden itibaren iki yıl dolmamış olsa bile genç bu yaş sınırını aşarsa GSS muafiyeti sona eriyor ve kişinin sağlık güvencesi açısından yeni durumuna göre işlem yapılması gerekiyor.
