AK Parti tarafından 14 Temmuz'da Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunulan ve çocuk adalet sistemine ilişkin önemli düzenlemeler içeren yasa teklifi, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Yedi farklı kanunda değişiklik öngören 18 maddelik teklif, ağır suç işleyen 15-18 yaş arasındaki çocuklara uygulanacak cezalardan infaz sistemine kadar birçok alanda yeni hükümler getiriyor.
Ağır suçlarda yaş indirimi uygulanmayabilecek
Teklifin en dikkat çeken düzenlemelerinden biri, 15-18 yaş grubundaki çocukların işlediği bazı ağır suçlara ilişkin ceza hükümleri oldu. Buna göre, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gibi suçlarda, failin kasta dayalı kusurunun ağırlığı, suçun işleniş biçimi, amacı ve sabıka durumu dikkate alınarak yaş küçüklüğü indirimi uygulanmayabilecek. Bu düzenleme ile belirli şartların oluşması halinde 15-18 yaş grubundaki çocuklara müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilmesinin önü açılıyor.
Ceza süreleri artırılıyor
Teklif kapsamında yaş küçüklüğü nedeniyle uygulanan ceza indirimlerinde de değişikliğe gidiliyor. Buna göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda uygulanacak ceza süresi mevcut 12-15 yıl aralığından 13-18 yıla çıkarılıyor. Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise ceza süresi 9-11 yıldan 10-12 yıla yükseltiliyor. Düzenleme ile ağır suçlarda daha caydırıcı bir ceza sisteminin oluşturulması hedefleniyor.
Gerekçede son dönemdeki şiddet olaylarına dikkat çekildi
Yasa teklifinin genel gerekçesinde, son yıllarda çocukların karıştığı ağır şiddet olayları, bıçaklı ve silahlı saldırılar ile ölüm ve ağır yaralanmayla sonuçlanan vakalarda artış yaşandığına dikkat çekildi. Teklifte, çocukların suç örgütleri tarafından kullanılmasının önüne geçilmesi, toplumdaki cezasızlık algısının azaltılması ve kamu güvenliğinin güçlendirilmesinin amaçlandığı belirtildi. Düzenlemenin hazırlanmasında kamuoyunda geniş yankı uyandıran Ahmet Minguzzi ve Atlas Çağlayan cinayetlerinin ardından yürütülen tartışmaların da etkili olduğu ifade edildi.
"Suça sürüklenen çocuk" ifadesi değiştirilecek
Teklifle birlikte çocuk adalet sisteminde kullanılan terminolojide de değişikliğe gidiliyor. Mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi yerine "adli süreçteki çocuk" tanımı kullanılacak. Düzenlemenin gerekçesinde bu değişikliğin, soruşturma aşamasında çocuk hakkında peşin hüküm ve önyargı oluşmasının önüne geçilmesi amacıyla yapıldığı belirtildi.
Çocuk hükümlülerin infaz sistemi değişiyor
Yasa teklifi, çocuk hükümlülerin cezalarını infaz edeceği kurumlara ilişkin uygulamaları da yeniden düzenliyor. Buna göre çocuklar cezalarına doğrudan çocuk eğitimevlerinde başlamayacak. Yeni sistemde infaz süreci önce çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. Hükümlü çocukların iyi halli olduklarının tespit edilmesi halinde daha sonra çocuk eğitimevlerine nakledilmeleri mümkün olacak.
Bazı suçlarda infaz indirimi uygulanmayacak
Teklifte infaz hesaplamasına ilişkin önemli değişiklikler de yer alıyor. Mevcut uygulamada çocukların ceza infaz kurumunda geçirdiği her bir gün iki gün olarak hesaplanırken, yeni düzenlemeyle bazı suçlar bu kapsamın dışında bırakılıyor. Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarında bu infaz avantajı uygulanmayacak.
Çocukların silaha ulaşmasına karşı yeni suç tanımı
Teklifte ateşli silahların çocukların erişebileceği şekilde muhafaza edilmesine yönelik de yeni bir düzenleme yer aldı. Buna göre silahın ev, araç veya benzeri ortamlarda gerekli güvenlik tedbirleri alınmadan bulundurulması ve bu nedenle çocukların silaha ulaşabilmesi halinde sorumlular hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek. Düzenleme ile çocukların ateşli silahlara erişiminin önlenmesi ve bu konuda gerekli dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişilere yönelik müstakil bir suç oluşturulması amaçlanıyor.
