Çalışanların işten ayrılırken en çok merak ettiği konuların başında kıdem tazminatı geliyor. Emeklilik için yaş şartını henüz tamamlamamış olan çalışanlar da bazı koşulları yerine getirmeleri halinde kendi istekleriyle işten ayrılıp kıdem tazminatlarını alabiliyor. Bunun için yalnızca prim gününün dolmuş olması yeterli olmazken, çalışanın ilk sigortalılık tarihi de belirleyici oluyor.
Kıdem tazminatında 1 yıl şartı
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için aynı işverene bağlı çalışma süresinin en az 1 yıl olması gerekiyor. İş sözleşmesinin işveren tarafından haklı bir neden olmaksızın sona erdirilmesi veya çalışanın emeklilik nedeniyle işten ayrılması halinde kıdem tazminatı gündeme geliyor. Çalışanın kendi isteğiyle işten ayrılması durumunda ise kural olarak kıdem tazminatı ödenmiyor. Ancak haklı nedenle fesih, askerlik ve kadın çalışanlar açısından evlilik gibi kanunda belirtilen bazı özel durumlarda kıdem tazminatı hakkı doğabiliyor.
Emeklilik yaşını beklemeden tazminat mümkün
Çalışanın iş sözleşmesini kendi isteğiyle sona erdirmesine rağmen kıdem tazminatı alabileceği önemli durumlardan biri, yaş dışındaki emeklilik koşullarının tamamlanmış olması. Bu kapsamda gerekli sigortalılık süresi ve prim gününü dolduran çalışanlar, emeklilik yaşını beklemeden SGK'dan alacakları yazıyla kıdem tazminatı talebinde bulunabiliyor.
3600 gün şartı herkesi kapsamıyor
İlk kez 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olan çalışanlar açısından önemli bir imkan bulunuyor. Bu tarihten önce sigortalı olan ve 15 yıllık sigortalılık süresi ile 3 bin 600 prim gününü tamamlayan kişiler, SGK'dan kıdem tazminatına ilişkin yazı alarak işverene başvurabiliyor. Bu belgeyle iş sözleşmesini sona erdiren çalışan, şartları taşıması halinde kıdem tazminatını talep edebiliyor. Dolayısıyla 3600 gün kuralı, tüm çalışanlar için geçerli olan genel bir uygulama değil; ilk sigortalılık tarihine bağlı özel bir düzenleme niteliği taşıyor.
1999-2008 arasında sigortalı olanlar dikkat
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda ise farklı seçenekler bulunuyor. Bu dönemde sigortalı olanlar açısından 25 yıllık sigortalılık süresi ve 4 bin 500 prim günü şartı veya 7 bin prim günü şartı gündeme geliyor. Özellikle 7 bin prim gününü tamamlayan çalışanlar açısından yaş şartının beklenmesi gerekmiyor; ancak kıdem tazminatı talebinde bulunabilmek için gerekli SGK yazısının alınması gerekiyor.
2008 sonrası işe başlayanlarda prim hesabı değişiyor
30 Nisan 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda ise gerekli prim günü işe giriş tarihine göre kademeli şekilde belirleniyor. Bu kişilerde aranan prim şartı 4 bin 500 günden başlayarak 5 bin 400 güne kadar çıkabiliyor. Bu gruptaki çalışanlar açısından 25 yıllık sigortalılık süresi şartı aranmazken, ilk işe giriş tarihine göre belirlenen prim gününün tamamlanıp tamamlanmadığı önem taşıyor.
SGK yazısı olmadan ayrılmayın
Yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamladığını düşünen çalışanların işten ayrılmadan önce SGK'dan kıdem tazminatına ilişkin yazıyı alması önem taşıyor. Çalışanın bu belgeyi işverene sunmasının ardından, yaş dışındaki emeklilik koşullarını tamamladığı gerekçesiyle iş sözleşmesini sona erdirdiğini yazılı olarak bildirmesi gerekiyor. İleride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önüne geçmek isteyen çalışanlar açısından bildirimin noter aracılığıyla yapılması da tercih edilebiliyor. Özetle; kıdem tazminatı almak için her çalışanın emeklilik yaşını doldurması gerekmiyor. Ancak ilk sigortalılık tarihi, prim günü ve sigortalılık süresi birlikte değerlendirilmeden işten ayrılmak hak kaybına yol açabileceğinden, çalışanların kendi durumlarına ilişkin şartları önceden kontrol etmesi gerekiyor.
