Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, BBC’ye verdiği röportajda adadaki iki İngiliz askeri üssünün statüsünü tartışmaya açtı. Brüksel’deki Avrupa Birliği liderler zirvesi öncesinde konuşan Hristodulidis, üslerin Kıbrıs’ın sömürge geçmişinin bir mirası olduğunu vurgulayarak, bölgedeki krizlerin ardından İngiltere ile bu konunun açık ve dürüst biçimde ele alınacağını ifade etti.
1960 anlaşmasıyla kurulan üsler
Kıbrıs’ın 1960 yılında İngiltere’den bağımsızlığını kazanmasını sağlayan anlaşma kapsamında, İngiltere’ye Akrotiri ve Dhekelia bölgelerinde askeri üs bulundurma hakkı verilmişti. Bu üsler, İngiltere’nin Doğu Akdeniz ve Ortadoğu’daki askeri varlığının en önemli unsurlarından biri olarak görülüyor.
Üslerin geleceği tartışmaya açılıyor
Hristodulidis, üslerin kaldırılmasını isteyip istemediğine ilişkin soruya doğrudan yanıt vermekten kaçınırken, “İngiliz üslerinin geleceğine ilişkin net bir yaklaşımımız var, ancak bunu kamuoyu önünde müzakere etmeyeceğim” dedi. Daha önce yaptığı açıklamalarda da “hiçbir olasılığı göz ardı etmediğini” belirten Kıbrıs lideri, konunun çok taraflı ve hassas bir süreç gerektirdiğine işaret etti. Üslerin statüsüne ilişkin olası müzakerelerin, yalnızca İngiltere ile değil, garantör ülkeler olan Türkiye ve Yunanistan ile birlikte adadaki Türk ve Rum taraflarını da kapsaması gerektiği belirtiliyor.
İHA saldırısı sonrası gerilim arttı
Kıbrıs’taki İngiliz üsleri, son dönemde Ortadoğu’daki çatışmaların da etkisiyle yeniden gündeme geldi. RAF Akrotiri üssü, savaşın başlamasından kısa süre sonra insansız hava araçlarıyla hedef alındı. Bu gelişmenin ardından Kıbrıs yönetimi, İngiltere’nin yeterli destek sağlamadığı yönünde eleştirilerde bulundu. Kıbrıs’ın Londra Büyükelçisi Kiryakos Kouros, İngiltere’nin bilgi paylaşımı konusunda yetersiz kaldığını belirterek, halkın kendisini yeterince güvende hissetmediğini ifade etti.
İngiltere savunma desteğini artırdı
İngiltere ise üslerin bölgedeki güvenlik açısından kritik rol oynadığını vurguladı. Keir Starmer liderliğindeki hükümet, Kıbrıs’taki askeri varlığını güçlendirme kararı aldı.
Bu kapsamda:
- İnsansız hava araçlarına karşı koyabilen Wildcat helikopterleri adaya konuşlandırıldı
- HMS Dragon savaş gemisinin bölgeye gönderileceği açıklandı
- Hava savunma sistemleri, radarlar ve F-35 savaş uçakları dahil olmak üzere ek askeri kapasite konuşlandırıldı
- Yaklaşık 400 ek personel adaya sevk edildi
- İngiltere Savunma Bakanlığı, üslerin yalnızca İngiliz vatandaşlarının değil, müttefiklerin güvenliği açısından da “hayati” olduğunu belirtti.
Çok taraflı ve zorlu bir süreç
Uzmanlara göre, İngiliz üslerinin geleceği yalnızca Kıbrıs ile İngiltere arasında çözülebilecek bir mesele değil. Adanın garantör ülkeleri ve iki toplumlu yapısı nedeniyle olası bir değişiklik, geniş kapsamlı diplomatik müzakereleri gerektiriyor. Hristodulidis’in açıklamaları, Doğu Akdeniz’de artan jeopolitik gerilimler ve Ortadoğu’daki savaşın etkileriyle birlikte, Kıbrıs’taki İngiliz askeri varlığının yeniden tartışma konusu olabileceğine işaret ediyor.
