ABD Başkanı Donald Trump ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen arasında gerçekleşen telefon görüşmesi, Washington ile Brüksel hattındaki ticaret gerilimini yeniden gündemin merkezine taşıdı. Trump, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada Avrupa Birliği’nin ABD ile yapılan ticaret anlaşmasının şartlarını eksiksiz yerine getirmesi gerektiğini söyledi. Trump, Avrupa Birliği’ne anlaşmayı uygulaması için 4 Temmuz’a kadar süre tanındığını belirterek, aksi durumda “çok daha yüksek gümrük vergileri” uygulanabileceği mesajını verdi. Açıklama, geçtiğimiz günlerde Avrupa yapımı otomobillere yönelik tarifelerin yüzde 15’ten yüzde 25’e çıkarılabileceği yönündeki tehditlerin ardından geldi.
Tarihi ticaret anlaşması vurgusu
Trump, İskoçya’nın Turnberry kentinde daha önce üzerinde uzlaşılan anlaşmayı “şimdiye kadarki en büyük ticaret anlaşması” olarak tanımladı. ABD Başkanı, Avrupa Birliği’nin bu anlaşma kapsamında ABD ürünlerine uygulanan tarifeleri düşürme sözü verdiğini savundu. Trump açıklamasında, “AB’nin anlaşmanın kendi tarafını yerine getireceğine ve gümrük vergilerini sıfıra indireceğine dair söz verildi” ifadelerini kullandı. ABD’nin 250. kuruluş yıl dönümüne atıf yapan Trump, “Ülkemizin 250’nci doğum gününe kadar süre vermeyi kabul ettim. Aksi halde tarifeler çok daha yüksek seviyelere çıkacaktı” dedi.
Tarifeler konusunda gerilim sürüyor
Geçen yaz varılan ticaret anlaşması kapsamında Avrupa Birliği, Amerikan ürünlerine yönelik bazı gümrük vergilerini azaltmayı kabul etmişti. Buna karşılık ABD de AB ürünlerine yönelik ek vergilerin büyük ölçüde artmasını önleyen yüzde 15’lik genel bir vergi tavanı uygulamayı kabul etmişti. Ancak son dönemde Washington yönetiminin tarifeleri yeniden artırma tehdidinde bulunması, Avrupa tarafında anlaşmanın sürdürülebilirliğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Özellikle Trump’ın Avrupa otomobillerine uygulanan vergileri yüzde 25’e çıkarma tehdidi, Brüksel’de ABD’nin gelecekte daha fazla taviz talep edeceği yönündeki endişeleri artırdı.
Avrupa Parlamentosu içinde görüş ayrılığı
Avrupa Parlamentosu ile AB üyesi ülkeler arasında da anlaşmanın uygulanma biçimi konusunda görüş ayrılıkları yaşanıyor. Bazı milletvekilleri, Trump’ın ileride anlaşma şartlarını ihlal etmesi veya Avrupa’nın toprak bütünlüğünü hedef alan çıkışlar yapması ihtimaline karşı ek güvence maddeleri talep ediyor. Özellikle Trump’ın daha önce Grönland konusunda yaptığı açıklamalar ve Avrupa’nın dijital ile çevresel düzenlemelerine yönelik eleştirileri, bazı Avrupa siyasetçileri tarafından “güven sorunu” olarak değerlendiriliyor.
Üye ülkelerin önemli bir bölümü ise anlaşmanın mevcut haliyle hızlı şekilde yürürlüğe girmesini savunuyor.
Von der Leyen’den “anlaşma anlaşmadır” mesajı
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Trump’ın açıklamalarına yanıt verdi. Ermenistan’da konuşan von der Leyen, “Anlaşma anlaşmadır ve bizim bir anlaşmamız var. Bu anlaşmanın özü refah, ortak kurallar ve güvenilirliktir” dedi. Von der Leyen ayrıca Avrupa Birliği’nin her senaryoya hazırlıklı olduğunu belirterek olası misilleme seçeneklerine de işaret etti. Avrupa tarafı, mevcut anlaşma kapsamında ABD’nin tek taraflı olarak gümrük vergilerini yükseltemeyeceğini savunuyor.
Orta Doğu gündemi de masadaydı
Trump, von der Leyen ile yaptığı görüşmede yalnızca ticaret başlığının değil Orta Doğu’daki gelişmelerin de ele alındığını açıkladı. ABD Başkanı, İran’ın nükleer silah sahibi olmaması gerektiği konusunda tarafların ortak görüşte olduğunu söyledi. Trump açıklamasında, “Kendi halkını öldüren bir rejimin milyonları öldürebilecek bir bombayı kontrol edemeyeceği konusunda mutabık kaldık” ifadelerini kullandı.
Brüksel’de temkinli iyimserlik
Brüksel’deki birçok diplomat ve AB yetkilisi ise Trump’ın yüzde 25’lik gümrük vergisi tehdidini tamamen uygulamaya koymasının düşük ihtimal olduğunu düşünüyor. Avrupa tarafında, Trump’ın daha önce de sert çıkışlar yaptıktan sonra geri adım attığı görüşü hakim. Buna rağmen Washington ile Brüksel arasındaki ticaret ilişkilerinde belirsizlik sürerken, gözler şimdi 4 Temmuz’a kadar yürütülecek müzakerelere çevrilmiş durumda.
