Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) kanser ajansı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından yapılan yeni araştırma, enfeksiyonların dünya genelindeki kanser yükünde önemli bir paya sahip olduğunu ortaya koydu. Araştırmaya göre virüs, bakteri ve parazitlerin neden olduğu enfeksiyonlar, 2024 yılında yaklaşık 2,3 milyon yeni kanser vakasıyla bağlantılıydı.
Bu rakam, aynı yıl dünya genelinde kaydedilen tüm yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 12'sine denk geliyor. Başka bir ifadeyle, dünyada görülen yaklaşık her 8 yeni kanser vakasından biri enfeksiyonlarla bağlantılı olarak değerlendirildi.
H. pylori ve HPV öne çıktı
Araştırmada kanserle bağlantılı enfeksiyonlar arasında özellikle Helicobacter pylori (H. pylori), insan papilloma virüsü (HPV) ve hepatit B virüsü (HBV) öne çıktı.
H. pylori, 2024 yılında yaklaşık 760 bin yeni kanser vakasıyla ilişkilendirildi. Midede enfeksiyon ve ülsere neden olabilen bakterinin bağlantılı olduğu vakalar, dünya genelindeki tüm yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 4'ünü oluşturdu.
İkinci sırada ise yaklaşık 750 bin yeni vakayla HPV yer aldı. Araştırmacılar, rahim ağzı kanserlerinin tamamının HPV ile ilişkili olduğunu belirtirken, virüsün penis ve gırtlak kanseri dahil sekiz farklı kanser türüne yol açabildiğine dikkat çekti.
Enfeksiyon kaynaklı kanser yükü Asya ve Afrika'da yoğunlaştı
Araştırmaya göre enfeksiyonlarla bağlantılı kanser vakalarının yaklaşık dörtte üçü düşük ve orta gelirli ülkelerde görüldü. Bu ülkelerde enfeksiyonların yaygınlığı ve korunma imkanlarının sınırlı olması, kanser yükündeki bölgesel farklılıkların başlıca unsurları arasında gösterildi.
Doğu Asya'da 2024 yılında yaklaşık 990 bin enfeksiyon bağlantılı kanser vakası kaydedildi. Bu rakam, dünya genelindeki söz konusu vakaların yüzde 42'sine karşılık geldi. Bölgede özellikle H. pylori ve hepatit B ile bağlantılı kanserlerin öne çıktığı belirtildi.
Sahra Altı Afrika'da ise tüm kanser vakalarının yaklaşık dörtte birinin enfeksiyonlarla bağlantılı olduğu belirlendi. Bölgede özellikle HPV kaynaklı kanserlerin yüksek oranda görüldüğü kaydedildi.
Aşılama ve erken tanı vurgusu
Araştırmada Epstein-Barr virüsünün (EBV) de boğaz ve mide kanseri dahil altı farklı kanser türüne neden olabildiği belirtildi. EBV'ye karşı henüz onaylanmış bir aşının bulunmadığına dikkat çekildi.
Araştırmanın ortak yazarlarından IARC Kanser Gözetim Birimi bilim insanı Harriet Rumgay, enfeksiyonlarla ilişkili kanserlerin aşılama ve taramadaki ilerlemelere rağmen önemli bir küresel sorun olmaya devam ettiğini belirtti. Rumgay, bu yükün özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerdeki nüfusları orantısız biçimde etkilediğini ifade etti.
Araştırmacılar, aşılama programlarının yaygınlaştırılması, enfeksiyonların erken tespit edilerek tedavi edilmesi ve yeni aşıların geliştirilmesinin önlenebilir kanser vakalarının azaltılmasında önemli rol oynayabileceğini vurguladı.
