Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamayan milyonlarca çalışan, kademeli emeklilikle ilgili gelişmeleri yakından takip ediyor. 2023’te yürürlüğe giren EYT yasasının dışında kalan vatandaşlar, prim gün ve yaş şartlarının daha esnek hâle getirilmesini amaçlayan kademeli emeklilik modeline dair açıklamaları merak ediyor.
Kademeli emeklilik, sigorta kapsamında çalışan bireylerin, çalışma süresi boyunca tamamladıkları prim günleri ve ulaştıkları yaş kriterlerine bağlı olarak, tam emeklilikten önce belirli koşullar altında emeklilik hakkından kısmen yararlanabilmelerine imkân tanıyor.
TBMM’ye kanun teklifi sunuldu
CHP Karabük Milletvekili ve Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi Cevdet Akay, sosyal güvenlik mevzuatında kapsamlı bir değişiklik öngören yeni bir kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sundu. Teklif, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Emekli Sandığı Kanunu’nda düzenleme yapılmasını hedefliyor.
Akay’ın hazırladığı teklifte, özellikle 8 Eylül 1999 ile 16 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olan çalışanların kademeli emeklilik hakkından yararlanabilmesi öngörülüyor. Ayrıca, esnaf ve memurlar için prim ödeme gün sayısının 9 bin günden 7 bin 200 güne düşürülmesi planlanıyor. Akay, 1999 sonrası işe başlayanlar arasında oluşan prim günü farklarının sosyal güvenlikte adaletsizlik yarattığını belirtiyor.
Kademeli emeklilikte öngörülen değişiklikler
Sigorta giriş tarihi esas alınacak:
Kademeli emeklilikte en belirleyici kriter, çalışanın ilk sigorta giriş tarihi olacak. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrası sigortalılar kapsamda değerlendirilecek.
Yaş şartı kademeli olarak düşürülecek:
Tek bir sabit emeklilik yaşı yerine, işe başlama yılına göre artan veya azalan yaş kriterleri uygulanması hedefleniyor.
Prim gün sayısında esneklik sağlanacak:
9.000 gün gibi yüksek prim şartlarının bazı sigorta grupları için 7.200 gün seviyelerine çekilmesi öngörülüyor.
Kısmi emeklilik modeli uygulanacak:
Tam emekli aylığı yerine, belirli şartları sağlayanlara kısmi emekli maaşı bağlanması gündeme gelecek.
Bağ-Kur ve Emekli Sandığı eşitlemesi:
SSK, Bağ-Kur ve memurlar arasındaki prim günü farklarının azaltılması planlanıyor.
2000–2008 arası ayrı değerlendirilecek:
Bu dönem arasında işe başlayan sigortalılar için farklı bir geçiş tablosu oluşturulması bekleniyor.
Kadın ve erkek için farklı yaş uygulanabilir:
Mevcut sistemde olduğu gibi, cinsiyete göre emeklilik yaşında farklılık korunabilecek.
Uzun süreli sigortalılık dikkate alınacak:
Çalışma hayatında geçen toplam yıl, prim gününden bağımsız olarak ek avantaj sağlayabilecek.
Emeklilikte adalet ilkesi gözetilecek:
Aynı koşullarda işe başlayanlar arasındaki büyük farkların giderilmesi temel amaç olarak öne çıkıyor.
Resmi açıklama geldi
Şu an itibarıyla resmi makamlar tarafından kademeli emeklilik için herhangi bir kanun taslağı, takvim ya da Meclis süreci paylaşılmadı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, konuyla ilgili olarak geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamada, “Emeklilik sisteminde bir değişiklik planlamıyoruz. Emekli olabilmek için gereken prim ve yıl şartlar devam edecek” ifadelerini kullanmıştı.
Uzmanlar ne diyor?
Uzmanlar, kademeli emeklilikte prim ve yaş şartlarının esnetilmesinin, özellikle 2000 sonrası sigortalı olan çalışanlar arasında sosyal güvenlik sisteminde adaleti artıracağını belirtiyor. Ancak tüm bu değişikliklerin uygulanabilmesi için TBMM’den geçecek resmi bir kanun düzenlemesine ihtiyaç olduğu vurgulanıyor.
