İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) iş birliğinde, erken yaşta ve zorla evliliklerin önlenmesine yönelik Sağlık Aracısı Modeli başlatılıyor. Eğitimlerini tamamlayan yurttaşlardan oluşan Sağlık Aracıları, Basmane bölgesi ile Ferahlı ve Ulubatlı mahallelerinde sahaya çıkarak risk altındaki çocuk ve aileleri erken dönemde tespit edecek, ihtiyaç duydukları sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere yönlendirecek.
Sağlık Aracıları sahaya çıkacak
İzmir Büyükşehir Belediyesi Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen model, Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı ile Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından belirlenen pilot bölgelerde uygulanacak.
Saha çalışmalarına başlamadan önce Sağlık Aracılarına UNFPA eğitmenleri tarafından kapsamlı eğitimler verildi. Eğitimlerin ardından sahaya çıkacak aracılar, sosyoekonomik eşitsizliklerin yoğun olduğu bölgelerde yaşayan yurttaşların sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere erişimini kolaylaştıracak.
Model kapsamında risk altındaki çocuk ve ailelerin erken dönemde tespit edilmesi ve ihtiyaçlarına uygun hizmetlere yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Ailelerle güvene dayalı iletişim kurulacak
Sağlık Aracıları, ailelerle güvene dayalı iletişim kurarak erken yaşta ve zorla evliliklerin sağlık, eğitim ve sosyal yaşam üzerindeki sonuçlarına ilişkin farkındalık çalışmaları yürütecek.
Kadın ve erkek gruplarına yönelik bilgilendirmeler yapılırken, bireylerin hukuki haklar ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda bilinçlendirilmesi hedeflenecek. İhtiyaç duyan kişiler ise psikososyal destek, eğitim ve koruma mekanizmalarına yönlendirilecek.
İlgili kurumlarla koordinasyon içinde vaka takibinin de yapılacağı modelde, eğitimine devam eden ve meslek sahibi olan genç kadınların başarı hikâyelerinin görünür hale getirilmesiyle toplumsal dönüşüme katkı sağlanması planlanıyor.
Sağlık Aracıları ise denetleyici bir görev üstlenmek yerine, toplum ile kamu kurumları arasında güvene dayalı bir köprü oluşturacak.
Pilot uygulama Basmane, Ferahlı ve Ulubatlı’da
Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü’nde eğitmen olarak görev yapan Elmas Köçkün, modelin İzmir’de uygulanmaya başlandığını belirtti.
İzmir’in yoğun göç alan büyük bir kent olduğuna dikkat çeken Köçkün, erken yaşta ve zorla evliliklerin sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere erişimde engeller yaşayan bireylerin bulunduğu mahallelerde görülebildiğini söyledi.
Köçkün, “Dolayısıyla UNFPA’nın çalışmasını İzmir’le buluşturmaya karar verdik. Bu kapsamda Ferahlı ve Ulubatlı mahalleleri ile Basmane bölgesini pilot olarak belirledik” dedi.
Sağlık Aracılarının toplumun içinden gelen kişiler arasından seçildiğini ifade eden Köçkün, “Hanelere rahat girip çıkabilecek, risk analizini yapabilecek ve bizi bu konuda bilgilendirebilecek kişilerden oluşuyor. Sağlık Aracılarımıza ve projede çalışacak personelimize üç günlük kapsamlı bir eğitim verdik” diye konuştu.
“Çalışmayı kent genelinde yaygınlaştırmayı düşünüyoruz”
Modelin yalnızca kamu kurumlarının müdahalesine dayalı bir çalışma olmadığını vurgulayan Köçkün, toplumun sürece aktif katılımını hedeflediklerini belirtti.
Köçkün, “Bu model, toplumun kendini eğittiği ve beslediği bir süreç olacak. Çalışmayı daha sonra kent genelinde yaygınlaştırmayı düşünüyoruz. Yani aslında aktif ve katılımcı bir yurttaş yaratmaya çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
“Gücümüzün yettiği yere kadar sesimizi duyuracağız”
Sağlık Aracısı olmak için eğitimlere katılan Hüsniye Çoban da projeye dahil olmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Çoban, eğitimlerde erken yaşta evliliklerin yol açtığı sorunlar konusunda bilgi edindiklerini belirterek, “Yakın zamanda sahaya çıkacağız. Gücümüzün yettiği yere kadar sesimizi duyurmaya çalışacağız. Erken yaşta evlilikleri çevremizde görüyoruz ve ‘hayır’ diyoruz. Özellikle kız çocuklarımızı okutalım, eğitelim” dedi.
“Önce ailelerin bilinçlenmesi gerekiyor”
Projede eğitim alan Oğuzhan İlikçi ise Ferahlı Mahallesi’nde yaşadığını ve çevresinde erken yaşta evlenen kişiler bulunduğunu belirtti.
İlikçi, erken yaşta evliliklerin farklı toplum ve kültürlerde görülebildiğini öğrendiklerini ifade ederek, “Erken yaşta evliliğin özellikle kadın sağlığı konusunda pek çok problem yarattığını öğrenmek, bu projeye dâhil olmamdaki motivasyonumu artırdı” dedi.
Sahaya çıktıklarında risk taşıyan hanelere ulaşmak istediklerini söyleyen İlikçi, “Önce ailelerin bilinçlenmesi gerekiyor” diye konuştu.
