İsrail hükümetinin 1915 olaylarını “soykırım” olarak tanıma yönündeki kararı, Türkiye ve Ermenistan tarafından farklı değerlendirmelere neden oldu. İsrail kabinesi tarafından kabul edilen kararın ardından Türkiye Dışişleri Bakanlığı sert tepki gösterirken, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise konunun siyasi amaçlarla kullanılmaması gerektiğini belirtti. İsrail kabinesi, 28 Haziran’da 1915 olaylarının “soykırım” olarak tanınmasını öngören öneriyi oybirliğiyle kabul etti. Kararın yürürlüğe girmesi için İsrail parlamentosunda da onaylanması gerekiyor.
Türkiye’den İsrail’e tepki: Kendi suçlarını örtbas etmeye çalışıyorlar
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, İsrail hükümetinin kararına ilişkin yaptığı açıklamada, İsrail’i tarihi olayları siyasi amaçlarla kullanmakla suçladı. Bakanlık açıklamasında, İsrail’in Gazze’deki operasyonları nedeniyle Uluslararası Adalet Divanı’nda soykırım suçlamasıyla yargılandığı hatırlatılarak, İsrail hükümetinin 1915 olaylarıyla ilgili kararının “kendi suçlarını örtbas etmeyi hedefleyen siyasi bir girişim” olduğu ifade edildi. Açıklamada,
“İsrail hükümeti, 1915 olaylarıyla ilgili olarak kabul ettiği siyasi kararla kendi suçlarını örtbas etmeyi hedeflemektedir”
ifadelerine yer verildi. Türkiye ayrıca İsrail’in bölgedeki politikalarını eleştirerek, Filistin halkına yönelik saldırılar nedeniyle sorumluların hukuk önünde hesap vermesi gerektiğini belirtti.
İsrail kararı sonrası Ankara-Tel Aviv gerilimi arttı
İsrail’in aldığı karar, Türkiye ile İsrail arasında son dönemde artan siyasi gerilimin devam ettiği bir dönemde geldi. Ankara yönetimi, İsrail’in Gazze’de yürüttüğü operasyonları “soykırım” olarak nitelendirirken, İsrail tarafı bu suçlamaları reddediyor. İsrail Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada ise Dışişleri Bakanı Gideon Saar’ın Ermeni Soykırımı’nın tanınmasına ilişkin önerisinin kabine tarafından kabul edildiği belirtildi. Saar’ın kabine toplantısında, “Ermeni Soykırımı’nın bugün de inkâr ve küçümseme yönündeki kampanyaların konusu olduğu” yönünde değerlendirmelerde bulunduğu aktarıldı.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’ndan da tepki
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İsrail’in kararını eleştirdi. Duran, İsrail yönetiminin sivillere yönelik saldırılarla suçlandığı bir dönemde tarihi olayları gündeme taşımasının “ikiyüzlülük” olduğunu savundu.Duran paylaşımında, İsrail yönetiminin tarihi olayları siyasi bir araç olarak kullanmaya çalıştığını ifade etti.
Türkiye’nin 1915 olaylarına ilişkin görüşü
Türkiye, 1915 olaylarında çok sayıda Osmanlı Ermenisinin hayatını kaybettiğini kabul ediyor ancak olayların Birinci Dünya Savaşı koşullarında yaşandığını savunuyor. Ankara yönetimi, 1915 olaylarının uluslararası hukukta yer alan “soykırım” tanımı kapsamında değerlendirilmesine karşı çıkıyor. Ermeni tarafı ise 1915 olaylarını “Ermeni Soykırımı” olarak tanımlıyor ve uluslararası alanda tanınmasını talep ediyor. Ermeni kaynakları yaklaşık 1,5 milyon kişinin hayatını kaybettiğini savunurken, Türkiye bu rakamın gerçeği yansıtmadığını ve kayıpların daha düşük olduğunu ifade ediyor.
Paşinyan: Yanıt verme gereği duymuyoruz
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise İsrail’in kararına karşı farklı bir yaklaşım sergiledi. Ermenistan merkezli Armenpress’in haberine göre Paşinyan, İsrail kararına ilişkin yaptığı açıklamada, Ermenistan’ın bu konuda resmi bir tepki vermesine gerek olmadığını söyledi. Paşinyan, “Ermenistan’ın çıkarına olan şeyin, Ermeni soykırımı meselesinin siyasi bir silaha dönüştürülmesine yönelik girişimlerin içinde yer almamak olduğunu düşünüyoruz” ifadelerini kullandı. Paşinyan, konunun jeopolitik rekabetlerde kullanılmasına karşı olduklarını belirterek, bu tür yaklaşımların tarihsel meseleleri siyasi araç haline getirdiğini savundu.
Ermenistan dış politikada önceliğini değiştirmişti
Erivan yönetimi, Türkiye ile ilişkileri normalleştirme süreci kapsamında 2024 yılında, 1915 olaylarının uluslararası alanda tanınmasının artık dış politika önceliği olmadığını açıklamıştı. Paşinyan daha önce yaptığı açıklamalarda da konunun sadece tarihsel değil, aynı zamanda siyasi boyutları olduğunu belirtmiş ve meseleden bölgesel rekabetlerde yararlanılmaması gerektiğini ifade etmişti. İsrail’in kararı sonrası ortaya çıkan tablo, Türkiye ve Ermenistan’ın aynı konuya ilişkin farklı siyasi yaklaşımlarını bir kez daha gündeme taşıdı.
