Üretim düşüşü ve verim kaybı endişesi büyüyor
Uzmanlara göre azotlu gübre kullanımındaki azalma, tarımsal verimlilikte ciddi düşüşlere yol açabilir. Bazı ürünlerde ilk hasatta yüzde 50’ye varan verim kayıpları yaşanabileceği ifade ediliyor. Bu durum, özellikle pirinç, buğday ve mısır gibi temel gıda ürünlerinde arz daralması riskini artırıyor. Küresel ölçekte üretim zincirinin birbirine bağlı olması nedeniyle, etki yalnızca bölgesel değil dünya genelinde hissedilecek bir yapıya sahip.
Gıda fiyatlarında yeni bir “rekabet savaşı” riski
Gübre maliyetlerindeki artış, çiftçilerin üretim maliyetlerini hızla yukarı çekiyor ancak ürün satış fiyatları aynı oranda yükselmiyor. Bu dengesizlik, gıda piyasasında yeni bir fiyat baskısı oluşturuyor ve uzmanlar tarafından “gıda fiyat savaşı” olarak tanımlanıyor. Özellikle Avrupa gibi alım gücü yüksek bölgelerin, küresel piyasada arzı kendi lehine yönlendirme riski tartışılıyor. Bu durum, gelişmekte olan ülkelerin gıdaya erişimini daha da zorlaştırabilir.
En büyük etki yoksul ülkelerde hissedilecek
Uzman değerlendirmelerine göre krizden en fazla etkilenecek bölgeler Asya, Afrika ve Latin Amerika olacak. Bu bölgelerde zaten sınırlı olan gübre kullanımı, üretim kayıplarını daha da artırabilir. Sahra altı Afrika gibi hassas bölgelerde ise gıda üretiminde ciddi düşüşler yaşanabileceği belirtiliyor. Küresel tedarik zincirindeki kırılma, bu ülkelerde açlık ve gıda güvensizliği riskini yeniden gündeme taşıyor.
Küresel gıda sistemi baskı altında
Birleşmiş Milletler verilerine göre gübrelerin yaklaşık üçte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor ve bölgedeki gerilim bu akışı doğrudan etkiliyor. Savaşın başlamasından bu yana gübre fiyatlarının yaklaşık yüzde 80 artması, küresel tarım maliyetlerini daha da yukarı çekti. Uzmanlar, krizin uzaması halinde etkilerin yalnızca fiyat artışıyla sınırlı kalmayacağını, üretim düşüşü ve gıda kıtlığına dönüşebileceğini vurguluyor. Bu tablo, küresel gıda güvenliği açısından orta ve uzun vadeli ciddi riskler barındırıyor.
