İktidarın "Terörsüz Türkiye", DEM Parti'nin ise "Barış ve Demokratik Toplum" olarak adlandırdığı yeni çözüm sürecinin hukuki çerçevesini oluşturacak kanun teklifinde sona gelindi. "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi" adıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulması beklenen düzenleme, yürürlük maddeleriyle birlikte toplam 12 maddeden oluşuyor. Ak Parti tarafından hazırlanan teklifin kısa sürede yasalaştırılması hedeflenirken, düzenleme başvuru şartlarından denetim mekanizmalarına kadar birçok yeni uygulamayı içeriyor.
Teklif 12 maddeden oluşuyor
Ak Parti'nin hazırladığı teklif, yürürlük hükümleriyle birlikte 12 maddelik geçici bir düzenleme olarak hazırlandı. Edinilen bilgilere göre kanunun TBMM Başkanlığı'na sunulmasının ardından hızla görüşülerek en geç 11 Ağustos'a kadar yasalaştırılması planlanıyor. Teklif öncesinde Ak Parti yönetimi, İYİ Parti dışında kalan muhalefet partilerine düzenlemenin içeriği hakkında bilgilendirme yaptı. Ancak yasa metni muhalefet partileriyle paylaşılmadı.
Başvuru süresi 6 ay olacak
Kanundan yararlanmak isteyenlerin, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde bireysel başvuruda bulunması gerekecek. Sürenin dolmasının ardından yeni başvuru kabul edilmeyecek. Başvuru süresinin uzatılması ise yalnızca yeni bir kanuni düzenlemeyle mümkün olacak. Her başvuru kişi bazında ayrı ayrı değerlendirilecek. Teklifte kişiler; yurt dışındaki örgüt mensupları ya da cezaevindeki hükümlüler gibi bulundukları yere göre değil, haklarında soruşturma bulunanlar, kovuşturması devam edenler, hükümlüler ve devlete kendiliğinden başvuranlar şeklinde hukuki statülerine göre sınıflandırılıyor.
Kapsam açık şekilde tanımlandı
Teklifte en dikkat çeken düzenlemelerden biri kapsam maddesi oldu. Başka örgütlerin düzenlemeden yararlanmasının önüne geçmek amacıyla genel ifadeler yerine doğrudan örgüt ismine yer verildi. Buna göre teklif, "PKK, KCK ve bağlı yapılanmalar ile ilişkili örgütleri" kapsayacak şekilde hazırlandı.
8 üyeli kurul süreci yönetecek
Kanunun uygulanması ve denetlenmesi amacıyla "Değerlendirme ve Koordinasyon Kurulu" adıyla yeni bir yapı oluşturulacak. Cumhurbaşkanı Yardımcısı'nın başkanlık edeceği kurulda Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ile Adalet, İçişleri, Milli Savunma, Aile ve Sosyal Hizmetler ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanları görev alacak. Kurul, başvuruların değerlendirilmesi, teyit ve tespit işlemleri ile düzenlemenin uygulanmasına ilişkin süreçlerde yetkili olacak.
Meclis'te ayrıca izleme kurulu kurulacak
Teklifle birlikte TBMM bünyesinde ayrı bir İzleme Kurulu da oluşturulacak. Kurulun üyeleri TBMM Başkanı tarafından belirlenecek. Düzenlemeye göre bu kurul, Meclis İçtüzüğü hükümlerine tabi olmayacak ve sürecin izlenmesine yönelik görev üstlenecek.
Siyasete dönüş belirli şartlara bağlandı
Kanun teklifi, düzenlemeden yararlanan kişilerin doğrudan siyasete dönmesini öngörmüyor. Buna göre örgüt üyelerinin üç yıl boyunca herhangi bir suça karışmaması gerekiyor. Bu şartın sağlanmasının ardından Değerlendirme ve Koordinasyon Kurulu'nun uygun görüş vermesi halinde dosya ilgili mahkemeye gönderilecek. Mahkemenin kararı doğrultusunda "memnu hakların iadesine" benzer bir yöntem uygulanarak siyasi yasakların kaldırılmasının önü açılabilecek.
Yeni soruşturma için de kurul kararı gerekecek
Teklifte yer alan bir diğer düzenlemeye göre, yasadan yararlanan kişiler hakkında aynı kapsamda yeni bir terör soruşturması açılması da kurulun değerlendirmesine bağlanacak. Böylece kanunun yürürlüğe girmesinden sonra açılacak soruşturmalarda kurulun kararı belirleyici olacak.
Ağır suçlar kapsam dışında bırakıldı
Teklif, örgüt mensupları için genel af düzenlemesi içermiyor. Bunun yerine belirli şartların yerine getirilmesi halinde ceza ertelemesi ve örgüt suçlarına ilişkin cezaların düşmesi öngörülüyor. Adam öldürme, cinsel saldırı gibi ağır suçlar ise düzenleme kapsamına alınmıyor. Ayrıca 2005 yılından önce ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar ile ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlardan hüküm giyenler de tekliften yararlanamayacak. Örgüt suçları kapsamında 15 yılın altındaki cezalarda beş yıl, 15 yıl ve üzerindeki cezalarda ise 10 yıllık erteleme uygulanması planlanıyor. Bu sürelerin sorunsuz tamamlanması halinde ilgili cezaların düşürülmesi öngörülüyor.
