Pakistan'da insan plasentalarının yasa dışı yollarla toplanarak yurt dışına gönderildiği iddiasıyla yürütülen soruşturma, sağlık sektöründe büyük yankı uyandırdı. Federal Soruşturma Ajansı (FIA), hastanelerden düzenli olarak plasenta temin eden organize bir şebekenin yaşlanma karşıtı enjeksiyon üretimi amacıyla faaliyet yürüttüğünü açıkladı. Yetkililere göre şebeke, her ay çeşitli hastanelerden yaklaşık 200 kilogram insan plasentası topluyordu. Geçtiğimiz ay başkent İslamabad'da düzenlenen operasyonda ise yasa dışı işleme tesisinde yaklaşık 500 kilogram insan plasentası olduğu değerlendirilen materyal ele geçirildi, 5 kişi gözaltına alındı.
Hastaneler de soruşturma kapsamında
Pakistan İnsan Organ Nakli Kurumu yetkilileri, plasentaların hastane yönetimlerinin bilgisi olmadan bu ölçekte temin edilmesinin mümkün olmadığını belirtti. Soruşturma kapsamında hastaneler, atık yönetim şirketleri ve bazı kamu görevlileri hakkında da inceleme başlatıldı. Yetkililer, ele geçirilen plasentaların kurutularak işlendikten sonra yurt dışına gönderildiğini ve burada yaşlanma karşıtı enjeksiyon üretiminde kullanılmasının planlandığını ifade etti. Söz konusu ürünlerin uluslararası pazarda binlerce dolara satıldığı öne sürüldü.
İnsan plasentası ticareti yasak
Pakistan'da insan plasentasının ticari amaçla alınıp satılması yasalarla yasaklanmış durumda. İnsan organlarının ticari olarak toplanması suçundan hüküm giyen kişiler 10 yıla kadar hapis ve para cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. FIA yetkilileri, bunun Pakistan'da ilk kez uluslararası boyutta organize edilen insan plasentası ticareti soruşturması olduğunu belirtti.
Plasenta nasıl imha ediliyor?
Uzmanlara göre plasenta, doğumun ardından "biyolojik tehlikeli tıbbi atık" olarak değerlendiriliyor.
Jinekolog Sadaf Tarık, doğum sonrasında plasentanın özel biyolojik atık torbalarına konulduğunu, soğuk depolarda en fazla 24 saat muhafaza edildiğini ve ardından lisanslı atık yönetim şirketleri tarafından yakılarak imha edildiğini söyledi. Tarık, bu sürecin devlet ve özel hastanelerde kayıt altına alındığını ve düzenli olarak denetlendiğini ifade etti.
Tıpta farklı alanlarda kullanılıyor
Bilim dünyasında insan plasentası uzun yıllardır çeşitli araştırmalara konu oluyor.
Plasentadan elde edilen bazı bileşenler;
-
Doku onarımı,
-
Yanık tedavisi,
-
Göz cerrahileri,
-
Bazı hormon ilaçları,
-
Doğum sonrası anemi tedavisi
gibi alanlarda kullanılabiliyor. Bunun yanı sıra Parkinson, MS, kronik yorgunluk sendromu ve bazı otoimmün hastalıklar üzerine yürütülen deneysel çalışmalarda da plasenta kaynaklı ürünler araştırılıyor.
Yaşlanma karşıtı etkisi kanıtlanmadı
Her ne kadar plasenta özlü ürünler güzellik ve kozmetik sektöründe "gençleştirici" iddiasıyla pazarlansa da uzmanlar, insan plasentasının yaşlanmayı geciktirdiğine ilişkin kesin bilimsel kanıt bulunmadığını vurguluyor. Buna rağmen küresel plasenta bazlı ürün pazarının hızla büyüdüğü belirtiliyor. Araştırmalara göre sektörün mevcut büyüklüğü 700 milyon doların üzerinde bulunurken, önümüzdeki yıllarda 1,4 milyar dolar seviyesine ulaşması bekleniyor.
Çin'de de yasa dışı ticaret sürüyor
Haberde dikkat çekilen bir diğer nokta ise Çin'deki yasa dışı plasenta ticareti oldu. Resmi olarak satışı yasak olmasına rağmen insan plasentasının internet üzerinden veya kayıt dışı yollarla satıldığı, bazı ailelerin ise plasentalarını kapsül haline getirerek besin takviyesi olarak kullandığı ifade edildi. Uzmanlar ise hijyenik olmayan koşullarda kullanılan insan plasentasının HIV, hepatit ve sifiliz gibi ciddi enfeksiyonların bulaşmasına neden olabileceği uyarısında bulunuyor.
