Bilim insanları, gözün arka kısmında yer alan ve ışığa duyarlı sinir dokusu olan retinanın, Alzheimer hastalığına ilişkin erken biyolojik değişiklikleri yansıtabileceğini ortaya koydu. Araştırmaya göre retina görüntüleri hastalığı doğrudan teşhis etmese de, Alzheimer gelişme riskiyle ilişkili ipuçlarını yıllar öncesinden gösterebiliyor.
40 bin kişilik yapay zeka analizi
Florida Üniversitesi’nden biyomedikal mühendis Ruogu Fang liderliğindeki araştırma ekibi, UK Biobank veritabanında yer alan 40 binden fazla katılımcıya ait 62 bin 876 retina görüntüsünü yapay zeka ile analiz etti.
Çalışmada, Alzheimer riskini etkilediği bilinen yaş, sigara kullanımı, uyku düzeni, alkol tüketimi, depresyon, vücut kitle indeksi ve tansiyon gibi 12 farklı faktörü tahmin edebilen derin öğrenme modelleri geliştirildi.
Retinada görülen biyolojik değişiklikler
Analiz sonuçlarına göre retina yaşlanmasına işaret eden bazı yapısal değişikliklerin Alzheimer riskiyle ilişkili olduğu belirlendi. Özellikle damar sertleşmesi, kan damarı yoğunluğunda azalma ve optik sinirin incelmesi dikkat çekti.
Araştırmacılar, ilerleyen yıllarda Alzheimer geliştiren kişilerde retinadaki küçük atardamarların daralma eğilimi gösterdiğini de tespit etti.
Küçük damarlar önemli ipuçları veriyor
Bilim insanları bu bulguların, sinir sistemi ile damar sağlığı arasındaki işlevsel bozukluklara işaret edebileceğini değerlendiriyor. Ancak ilişkinin kesin neden-sonuç bağlantısının ortaya konulabilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğu vurgulandı.
Rutin göz muayeneleri yeni bir rol üstlenebilir
Araştırmaya göre retina görüntüleme teknolojileri, yalnızca göz hastalıklarının değil, demans ve nörolojik hastalık risklerinin izlenmesinde de kullanılabilir.
Bugün diyabet, glokom ve katarakt gibi hastalıkların takibinde yaygın olarak kullanılan retina görüntülerinin, gelecekte beyin sağlığı hakkında da önemli biyolojik veriler sunabileceği belirtiliyor.
Çalışmanın sonuçları Journal of Alzheimer's Disease adlı dergide yayımlandı.
