Göç yolları boyunca farklı ülkelerden geçen kuş türlerinin karşı karşıya olduğu tehlikeler giderek büyüyor. BirdLife International’ın dört yılda bir yayımladığı rapor, göçmen kuşların önemli bir bölümünde popülasyonların gerilediğini ve bazı türlerin yok olma sınırına geldiğini ortaya koydu. Son 150 yılda 7 göçmen kuş türünün neslinin tükendiği veya tükenmiş olabileceği değerlendiriliyor.
İnce gagalı kervançulluğu da kaybedilen türler arasına girdi
Rapora göre 2025 yılında ince gagalı kervançulluğu da nesli tükenen türler arasına eklendi. Bu durum, son yüzyıllarda Avrasya ve Afrika ana karalarında kayda geçen ilk küresel kuş neslinin tükenmesi olarak değerlendirildi.
Göçmen kuşların yaşam alanlarının özellikle göç dönemlerinde zarar görmesi, popülasyonlardaki düşüşün en önemli nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor. Yoğun tarım faaliyetleri, sürdürülemez avcılık, kirlilik, istilacı türler ve iklim değişikliği de türler üzerindeki baskıyı artırıyor.
Deniz kuşları ve kıyı kuşlarının ise deniz ekosistemleri ile kıyı sulak alanlarının yok olması nedeniyle daha büyük risk altında olduğu belirtildi.
Her yıl milyonlarca kuş yasa dışı avlanıyor
Göçmen kuşların karşı karşıya kaldığı tehditlerin önemli bir bölümünü yasa dışı avcılık oluşturuyor. Avrupa, Akdeniz, Kafkasya ve Arap Yarımadası'nda her yıl 13,1 milyon ile 42,7 milyon arasında göçmen kuşun yasa dışı yollarla öldürüldüğü veya yakalandığı tahmin ediliyor.
Raporda ayrıca göçmen kuşların kullandığı 1099 önemli biyolojik çeşitlilik alanının yüzde 58’inin son 10 yılda gerçekleştirilen bilimsel izlemelerde kötü ya da çok kötü durumda olduğu bilgisine yer verildi.
Doğru koruma adımları olumlu sonuç veriyor
Raporda, etkili koruma çalışmalarının kuş popülasyonlarının yeniden toparlanmasını sağlayabildiğine ilişkin örnekler de yer aldı.
Avustralya’daki Macquarie Adası’nda istilacı türlerin ortadan kaldırılmasının ardından mavi petrel başta olmak üzere göçmen deniz kuşlarının sayısında yeniden artış görüldü.
Çin’de ise kıyılardaki çamur düzlüklerinde bulunan istilacı bitkilerin temizlenmesiyle 37 bin 553 hektarlık alanın yeniden doğal yapısına kavuşturulduğu belirtildi.
Uzmanlar, bu çalışmaların göç yolları boyunca uygulanacak koruma ve restorasyon projelerinin kuş popülasyonlarının yeniden güçlenmesine katkı sağlayabileceğini gösterdiğini vurguluyor.
Göç güzergahları için yeni koruma taahhütleri
Raporun açıklandığı Nairobi’de düzenlenen Küresel Göç Rotaları Zirvesi’nde ülkeler, bilim insanları ve çevre kuruluşları göçmen kuşların kullandığı güzergahların korunmasına yönelik yeni adımlar konusunda taahhütlerde bulundu.
Üç kalkınma bankasının da göç yollarındaki yaşam alanlarının korunması ve yeniden iyileştirilmesi amacıyla 6 milyar doların üzerinde finansman sağlayacağı açıklandı.
