Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Coşkun, gece vardiyasında çalışan veya uyku düzeni bozuk bireylerde agresif meme kanseri riskinin önemli ölçüde arttığını açıkladı. Texas A&M Üniversitesi'nde yürütülen ve JAMA Oncology dergisinde yayımlanan çalışmada, bozulan sirkadiyen ritmin bağışıklık sistemini baskılayarak tümör gelişimine ve yayılmasına zemin hazırladığı bildirildi. Prof. Dr. Coşkun, sirkadiyen ritim bozukluğunun meme bezlerinin yapısını değiştirerek bağışıklık sistemini zayıflattığını ve tümörlerin daha hızlı, daha agresif şekilde büyümesine neden olduğunu vurguladı.
Uyku düzeni sağlığı doğrudan etkiliyor
Prof. Dr. Coşkun, uyku düzeninin bozulmasının sadece yorgunluk ve strese yol açmadığını, aynı zamanda agresif tip meme kanseri riskini de artırdığını belirtti. Araştırmada laboratuvar modelleri iki gruba ayrıldı:
-
Biri normal gündüz-gece döngüsünde yaşadı.
-
Diğeri sirkadiyen ritmi bozacak şekilde ışık döngülerine maruz bırakıldı.
Normal döngüde kanser belirtileri tipik olarak 22’nci haftada ortaya çıkarken, ritmi bozulan grupta bu belirtiler yaklaşık 18’inci haftada gözlendi. Ayrıca, ritmi bozulan modellerde tümör daha agresif gelişti ve akciğerlere yayılma olasılığı arttı.
LILRB4 Molekülü bağışıklığı baskılıyor
Araştırmacılar, bağışıklık tepkilerini baskılayan LILRB4 molekülüne odaklandı. Normalde bağışıklığı aşırı iltihaptan koruyan bu molekül, kanser ortamında aşırı aktifleşerek bağışıklığı daha da baskılayabiliyor. LILRB4 etkisi hedeflendiğinde, bağışıklık sistemi tekrar aktifleşerek hem tümör büyümesini hem de metastazı önemli ölçüde azalttı.
Önlem ve sağlıklı uyku önerileri
Çalışmanın bir diğer önemli bulgusu, uzun vadeli sirkadiyen ritim bozukluğunun sağlıklı meme dokusunu da savunmasız hâle getirmesi oldu. Prof. Dr. Coşkun, gece vardiyasında çalışan, sık seyahat eden veya geç saatlere kadar uykusuz kalan kişilerin dikkatli olması gerektiğini belirtti:
-
Vardiya saatlerinin biyolojik ritimle uyumlu planlanması
-
Düzenli uyku alışkanlığı edinilmesi
-
Karanlık ve sessiz ortamlarda uyunması
-
Uyku hijyenine dikkat edilmesi
Bu önlemlerin yaşam kalitesini artıracağı ve hastalıklardan korunmada önemli rol oynayacağı ifade edildi.




