Türkiye’de evlerde biriken tarihi geçmiş, kullanılmayan ve atık durumdaki ilaçlar çevre açısından önemli bir sorun oluşturuyor. Kullanılmayan ilaçların çöpe atılması ya da lavaboya dökülmesi, içerdikleri kimyasal maddelerin toprağa ve su kaynaklarına karışmasına neden olabiliyor. Özellikle kronik hastalıkların artması ve buna bağlı ilaç kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte evsel ilaç atıklarının miktarı da gündeme geliyor. Bu sorunun önüne geçmek ve ilaçların uygun yöntemlerle imha edilmesini sağlamak amacıyla eczanelerde ilaç atık kutularının yaygınlaştırılması için çalışma başlatıldı.
Kullanılmayan ilaçlar eczaneye teslim edilebilecek
Uygulama kapsamında eczanelere özel ilaç atık kutuları yerleştiriliyor. Vatandaşlar evlerinde bulunan ve artık kullanmadıkları ilaçları bu kutular aracılığıyla eczanelere teslim edebilecek. Eczanelerde biriktirilen ilaç atıkları daha sonra belediyeler aracılığıyla imha alanlarına gönderilecek. Böylece ilaçların gelişigüzel şekilde çöpe atılmasının veya doğaya karışmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
İlaçlar neden evlerde birikiyor?
Evlerde kullanılmayan ilaçların birikmesinde, ihtiyaçtan fazla ilaç satın alınması önemli rol oynuyor. İlaç stoğu oluşturmak amacıyla gereğinden fazla ürün alınması, tedavinin tamamlanmasının ardından kutularda ilaç kalmasına neden olabiliyor. Bunun yanında çevreden alınan tavsiyelerle doktor önerisi olmadan ilaç kullanılması da ilaçların evlerde gereksiz şekilde birikmesine yol açabiliyor. Özellikle antibiyotik ve diğer ilaçların gelişigüzel kullanılmaması, hem ilaç israfının azaltılması hem de doğru tedavi yaklaşımının korunması açısından önem taşıyor.
“Evdeki ecza dolabımızı düzenli hazırlamalıyız”
Adana Eczacı Odası Başkanı Ezgi Elekarışmaz, evlerde gereksiz ilaç birikiminin önlenmesi ve ihtiyaç kadar ilaç temin edilmesi gerektiğini belirtti. Elekarışmaz, Avrupa’da milyon kişi başına 200 tonu aşan miktarlarda ilacın evsel atık olarak ortaya çıktığına ilişkin veriler bulunduğunu belirterek, “Çok fazla evde kullanmadığımız ilacı yazdırmamak, doğru ilaç takibi yapmak, evdeki ecza dolabımızı düzenli hazırlayarak ihtiyacımız kadar ilaç kullanmak gerekli” dedi.
İlaç atıkları su kaynaklarını tehdit ediyor
İlaç atıklarının çevreye karışmasının önlenmesi gerektiğini vurgulayan Elekarışmaz, yaş ortalamasının yükselmesi ve kronik hastalıkların artmasıyla birlikte kullanılmayan ilaçların evlerde daha fazla biriktiğine dikkat çekti. Eczanelerde ilaç atık kutularının bulundurulmasının amaçlarından birinin bu ürünlerin su kaynaklarına, toprağa ve doğaya karışmasını engellemek olduğunu ifade eden Elekarışmaz, sistemin yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi. Elekarışmaz ayrıca akılcı ilaç kullanımı konusunda okullarda da çalışmalar yürüttüklerini belirterek, ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerine doğru ilaç ve antibiyotik kullanımı ile evlerde oluşan ilaç atıklarının nasıl bertaraf edilmesi gerektiğine ilişkin bilgilendirme yapıldığını aktardı.
Amaç ilaç israfını ve çevresel riski azaltmak
Eczanelerde uygulanacak toplama sistemiyle, evlerde kullanılmadan kalan ilaçların kontrollü biçimde toplanması ve uygun yöntemlerle bertaraf edilmesi amaçlanıyor. Uygulamanın aynı zamanda gereksiz ilaç alımının azaltılması ve vatandaşların evlerindeki ilaçları düzenli olarak kontrol etmesi konusunda farkındalık oluşturması bekleniyor. Yetkililer ve eczacılar, vatandaşların tarihi geçmiş veya kullanılmayan ilaçları çöpe ya da lavaboya bırakmak yerine belirlenen toplama noktalarına teslim etmesinin çevrenin korunması açısından önem taşıdığına dikkat çekiyor.
