İzmir’in güney kapısı, medeniyetlerin beşiği ve Türkiye turizminin amiral gemisi olan Efes Selçuk, tarihinin en kritik sınavlarından birini vermeye hazırlanıyor. Helenistik ve Roma döneminin en görkemli yapılarını barındıran, Efes Antik Kenti, Meryem Ana Evi ve Şirince gibi değerleriyle dünya turizminin rotasında bulunan ilçe, son günlerde "sanayi mi, tarih mi?" ikilemi içerisinde. ECOREC Çevre ve Enerji Teknolojileri Sanayi Ticaret A.Ş. tarafından bölgeye kazandırılmak istenen "Tehlikesiz Atık Ön İşlem, Geri Kazanım ve Toplama Ayırma Tesisi" projesi, resmiyet kazandı. Proje için hazırlanan tanıtım dosyasını inceleyen İzmir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 16. maddesi gereğince ÇED sürecinin başladığını kamuoyuna duyurdu. Bu duyuru, ilçede sessiz bir bekleyişin yerini hararetli tartışmalara bırakmasına neden oldu.
Antik kentin yanında sanayi bacası mı?
Projenin hayata geçirilmesi planlanan lokasyon, tartışmaların odağını oluşturuyor. Tapu kayıtlarında Atatürk Mahallesi, Korudağ Mevkii, 312 ada ve 35 parsel olarak belirlenen arazinin, ilçenin tarımsal ve ormanlık alanlarına olan yakınlığı dikkat çekiyor. Bölge halkının ve çevrecilerin en büyük endişesi, kurulacak tesisin yayacağı olası koku, toz ve oluşacak ağır tonajlı araç trafiğinin, tarihi doku ve turizm potansiyeli üzerinde yaratacağı tahribat. UNESCO koruması altındaki bir dünya mirasının bu kadar yakınında, atıkların işlendiği, kurutulduğu ve yakıta dönüştürüldüğü bir tesisin varlığı, "Selçuk'ta atık bertaraf tesisi olur mu?" sorusunu yüksek sesle sorduruyor. Turizmciler, bölgenin imajının "sanayi çöplüğü" algısıyla zedelenmesinden korkarken, tarım üreticileri ise tesisin ekolojik dengeye vereceği zarardan endişe ediyor.
Atıklar enerjiye, doğa ne olacak?
Resmi makamlara sunulan proje dosyasına göre tesis, sıradan bir çöp depolama alanı olmayacak. Entegre bir yapıya sahip olması planlanan işletme; Tehlikesiz Atık Ön İşlem (Termal Kurutma), Tehlikesiz Atık Geri Kazanımı (Pelet Üretimi) ve Toplama Ayırma Tesisi ünitelerinden oluşacak. Firma, sanayi ve evsel kaynaklı tehlikesiz atık maddeleri toplayarak, bunları belirli işlemlerden geçirecek. Ayrıştırılan geri dönüştürülebilir malzemeler (kağıt, plastik, metal) ekonomiye kazandırılırken, geri kalan atıklar termal işlemlerle kurutulup sıkıştırılarak pelet formuna getirilecek.
Çevre yatırımı mı, risk mi?
Bu peletler, çimento fabrikaları ve enerji santralleri gibi yüksek enerji ihtiyacı duyan tesislerde fosil yakıtlara alternatif "atıktan türetilmiş yakıt" olarak kullanılacak. Firma yetkilileri projenin bir "çevre ve enerji" yatırımı olduğunu savunsa da, atıkların kurutulması ve işlenmesi sırasında oluşacak emisyonların Efes Selçuk semalarında yaratacağı etki, bilimsel raporlarla ve sivil toplumun merceği altında detaylıca incelenecek.
