JAMA Network Open’da yayımlanan ve 2 milyon 617 bin 942 kadının verilerini kapsayan araştırmada, ameliyat veya tıbbi tedaviler sonucunda gelişen iyatrojenik menopoz ile kalp-damar hastalıkları arasındaki ilişki incelendi. Medicana International İzmir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Gültekin Koçun, erken menopoz yaşayan kadınlarda kalp sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti.
Erken menopozda kalp-damar hastalıkları riski yükseliyor
Araştırmayı değerlendiren Op. Dr. Gültekin Koçun, 45 yaşından önce cerrahi veya tıbbi nedenlerle menopoza giren kadınlarda kardiyovasküler olay riskinin yüzde 25, koroner kalp hastalığı riskinin yüzde 48 ve inme riskinin yüzde 22 daha yüksek olabileceğini ifade etti.
Doğal menopozda hormon seviyeleri zaman içinde azalırken yumurtalıkların alınması, kemoterapi, radyoterapi veya hormon baskılayıcı tedaviler östrojen seviyelerinde ani düşüşe neden olabiliyor. Bu değişim, kalp ve damar sağlığını olumsuz etkileyebiliyor.
Östrojenin damar sağlığındaki rolü
Östrojenin damar esnekliğinin korunmasına, iyi kolesterolün desteklenmesine ve iltihabın baskılanmasına katkı sağladığını belirten Koçun, hormon seviyelerinin aniden düşmesinin damar sertliği ve plak oluşumu sürecini hızlandırabileceğine dikkat çekti.
Koçun, iyatrojenik menopozda östrojenin damar sistemi üzerindeki koruyucu etkisinin azalabildiğini belirterek, yumurtalıkların alınması gibi cerrahi işlemler ile bazı kanser tedavilerinin hormon seviyelerini kısa sürede düşürebildiğini kaydetti.
Cerrahide organların korunması önem taşıyor
İyi huylu nedenlerle gerçekleştirilen ameliyatlarda, tıbbi açıdan mümkün olduğu durumlarda rahim ve yumurtalıkların korunmasının değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Koçun; miyom, polip, kist ve tedaviye yanıt vermeyen düzensiz kanamalarda uygulanacak cerrahi yöntemin hastanın durumuna göre belirlenmesi gerektiğini söyledi.
Koçun, organların korunmasının sağlık açısından sakınca oluşturmadığı durumlarda bu yaklaşımın öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiğini, organların korunamadığı durumlarda ise menopoz sonrası sürecin uygun şekilde yönetilmesinin önem taşıdığını ifade etti.
Erken takip ve yaşam tarzı önlemleri
İyatrojenik menopoz sonrasında özellikle 45 yaş altındaki kadınların kalp-damar risklerinin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Koçun, hormon replasman tedavisinin uygun hastalarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla görüşülmesini önerdi. Hormon tedavisinin uygunluğu, menopozun nedeni ve kişinin sağlık geçmişi dikkate alınarak belirleniyor.
Koçun ayrıca menopoz sonrasında tansiyon, kan yağları ve açlık kan şekeri ölçümlerini içeren kontrollerin yapılması gerektiğini kaydetti. Akdeniz tipi beslenme, haftada en az 150 dakika aerobik egzersiz, haftada iki gün direnç egzersizi, sigaradan uzak durma, stres yönetimi ve kilo kontrolünün de kalp-damar sağlığını korumaya yardımcı olabileceğini belirtti.
