Yeni modelde birey yerine hane esas alınacak. Ailenin toplam geliriyle birlikte çocuk sayısı, hanede yaşlı veya engelli birey bulunup bulunmadığı ve çalışan kişi sayısı gibi kriterler değerlendirmeye alınacak.
Mevzuat çalışmalarının tamamlanmasının ardından düzenlemenin Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşınması beklenirken, sistemin 2027 yılında 81 ilde uygulanması hedefleniyor.
Gelir belirlenen seviyeye tamamlanacak
Model kapsamında, hanenin toplam gelirinin belirlenen asgari yaşam seviyesinin altında kalması halinde aradaki farkın devlet desteğiyle tamamlanması öngörülüyor.
Destek miktarının her aile için aynı olması yerine hanenin ekonomik ve sosyal durumuna göre belirlenmesi planlanıyor. Kesin gelir sınırı ve ödenecek destek tutarının ise yasal düzenlemelerin tamamlanmasının ardından netleşmesi bekleniyor.
Aile yapısı da hesaplamaya dahil edilecek
Sistemde değerlendirme yapılırken yalnızca hanenin geliri dikkate alınmayacak. 17 yaşından küçük çocukların sayısı, ailede yaşlı veya engelli birey bulunması ve hanede çalışan kişilerin olup olmadığı gibi unsurların da hesaplamaya dahil edilmesi planlanıyor.
Hanede hiç çalışan bulunmaması da değerlendirmede dikkate alınacak kriterler arasında yer alacak. Böylece destek miktarının ailenin ihtiyaç durumuna göre farklılaşması amaçlanıyor.
İstihdam da teşvik edilecek
Gelir desteğinin yalnızca sosyal yardım niteliğinde kalmaması, aynı zamanda istihdamı teşvik eden bir yapıya kavuşturulması planlanıyor.
Destek kapsamındaki çalışabilecek kişilerin meslek edinmesi ve iş hayatına katılması için çeşitli mekanizmaların devreye alınması hedefleniyor. Planlamaya göre temel amaçlardan biri, hanelerden en az bir kişinin istihdama kazandırılması olacak.
Gelir desteğinin kalıcı bir maaş şeklinde uygulanması yerine, ailelerin ekonomik durumlarının belirli aralıklarla yeniden değerlendirilmesi öngörülüyor.
Mevcut sosyal yardımlarda değişiklik gündemde
Yeni sistemin uygulanmasıyla mevcut sosyal yardım programlarında da düzenlemeye gidilmesi planlanıyor. Gıda, yakacak, elektrik desteği ve yaşlı aylığı gibi farklı sosyal yardım programlarının yeniden yapılandırılması ve bazı desteklerin tek çatı altında toplanması gündemde.
Yeni sistemden yararlanan kişilerin bazı mevcut gelir destekli sosyal yardım programlarından aynı anda faydalanamaması da seçenekler arasında değerlendiriliyor.
2027 yılında 81 ilde uygulanması hedefleniyor
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin aşamalı olarak hayata geçirilmesi ve 2027 yılında 81 ilde uygulanması hedefleniyor.
Sistemin kesin kapsamı, gelir sınırı, aylık destek tutarı, başvuru şartları ve mevcut yardımlarla nasıl ilişkilendirileceği yapılacak yasal düzenlemelerle netleşecek. Bu nedenle şu aşamada “vatandaşlık maaşı” adı altında herkese ödenecek kesin bir tutar bulunmuyor.
