ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Yunanistan ziyareti kapsamında 6 Ekim akşamı Atina’ya gidecek ve 7 Ekim’de Yunanistan Dışişleri Bakanı George Gerapetritis ile görüşecek. İki bakanın görüşmesinin ardından ABD-Yunanistan Stratejik Diyaloğu’nun 6’ncı turunun başlatılması planlanıyor. Washington, görüşmelerin ana başlıkları arasında savunma iş birliği, enerji güvenliği ve bölgesel güvenliği gösterirken, Atina’nın gündeminde ise yeni savunma tedarikleri önemli yer tutuyor. Yunanistan ile ABD arasında son günlerde yürütülen görüşmelerde, yaklaşık 1 milyar avroluk bir bütçeyle çeşitli savunma malzemelerinin temin edilmesi üzerinde çalışıldığı aktarılıyor. Paketin nihai kapsamı ve maliyetinin hangi sistemlerin ne miktarda alınacağına bağlı olarak şekillenmesi bekleniyor.
F-35’lerin silahları için kritik müzakere
Görüşmelerin en önemli başlığını Yunanistan’ın satın aldığı F-35 savaş uçaklarının hangi silah ve mühimmatlarla donatılacağı oluşturuyor. Yunanistan, 20 adet F-35 için anlaşmayı daha önce tamamlamış durumda ve Atina’nın açıklamalarına göre ilk uçakların Kasım 2029’da teslim edilmesi planlanıyor. Yunanistan’ın ayrıca 20 uçak daha alma opsiyonu bulunuyor. CNN Greece’in aktardığı bilgilere göre Atina’nın ABD’den F-35’lerde kullanılmak üzere istediği mühimmatlar arasında AIM-9X Block II ve AIM-120D AMRAAM havadan havaya füzeler bulunuyor. Görüşmeler, yalnızca uçakların teslimatıyla sınırlı kalmazken, bu uçakların operasyonel kapasitesini oluşturacak silah, destek ve sürdürülebilirlik paketleri de müzakere ediliyor. Bu nedenle Rubio’nun ziyareti, Yunanistan açısından yalnızca yeni uçakların teslim takviminin değil, F-35 filosunun hangi mühimmat ve destek unsurlarıyla kullanılacağının da görüşüleceği bir temas olarak öne çıkıyor.
Stryker araçları da pakette
Atina’nın ABD’den talep ettiği savunma unsurları arasında Stryker tipi zırhlı personel taşıyıcıları da bulunuyor. Söz konusu araçların, ABD Savunma Bakanlığı’nın ihtiyaç fazlası savunma malzemelerinin müttefik ülkelere devredilmesini sağlayan Excess Defense Articles (EDA) mekanizması üzerinden Yunanistan’a verilmesi seçeneği üzerinde duruluyor. Stryker araçlarının yanı sıra F-35’lerin silahlandırılması ve uçakların operasyonel kullanımı için gerekli destek unsurlarının da savunma görüşmelerinin kapsamını oluşturduğu belirtiliyor. Yunanistan’ın amacı, yeni nesil savaş uçaklarının filoya katılmasıyla birlikte bunların kullanım kapasitesini de mümkün olduğunca genişletmek.
Atina’nın gündeminde Türkiye de var
Rubio’nun ziyareti, Atina-Ankara hattındaki gerilimin yeniden tartışıldığı bir döneme denk geliyor. Yunanistan yönetiminin, Ege ve Doğu Akdeniz’deki gelişmelerle ilgili görüşlerini ABD tarafına aktarması bekleniyor. CNN Greece’in aktardığına göre Atina, Türkiye’nin Ege ve Doğu Akdeniz’deki tutumunu ve son dönemde yaşanan gelişmeleri görüşmelerde gündeme taşımayı planlıyor. Yunanistan tarafının, bölgesel güvenlik başlığı altında kendi egemenlik ve egemenlik haklarına ilişkin değerlendirmelerini Washington’la paylaşması bekleniyor. Bu başlığın Rubio’nun temaslarında ne ölçüde öne çıkacağı, ABD’nin iki NATO müttefiki arasındaki anlaşmazlıklara ilişkin vereceği mesajlar açısından da önem taşıyor. Yunan basınında, Washington’ın Ankara ile ilişkileri ve ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki temasların Atina açısından yakından izlendiğine ilişkin değerlendirmeler yer alıyor.
Doğu Akdeniz’deki elektrik kablosu da masada
Rubio’nun görüşmelerinde yalnızca savunma başlıklarının değil, enerji projelerinin de ele alınması bekleniyor. Bunların başında Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki elektrik bağlantısını sağlayacak Great Sea Interconnector projesi geliyor. Atina, Doğu Akdeniz’deki elektrik kablosu projesinin yeniden ilerletilmesi konusunda ABD’nin desteğini önemsiyor. Proje kapsamında deniz tabanında yapılması planlanan çalışmalar ise Türkiye’nin itirazları nedeniyle uzun süredir tartışma konusu. Ankara, kendi kıta sahanlığı olarak gördüğü alanlarda gerçekleştirilecek çalışmaların Türkiye ile önceden koordine edilmesi gerektiğini savunuyor. Yunanistan ile Fransa’nın ise projenin önündeki mevcut engeli aşabilmek için yeni bir formül üzerinde çalıştığı ve deniz araştırmalarının ekim ayı sonunda yeniden başlatılmasının gündeme geldiği bildiriliyor.
ABD’ye fazla güvenmeyin mesajı
Rubio’nun ziyareti Yunanistan’da savunma ve enerji başlıkları kadar ABD ile ilişkilerin geleceği açısından da tartışılıyor. Yunan medyasında, Atina’nın Washington’la stratejik ilişkilerini güçlendirmesine rağmen ABD’ye tek başına güvenmemesi gerektiği yönünde analizler yayımlanıyor. Bu değerlendirmelerde özellikle Washington’ın Ankara ile ilişkileri ve ABD yönetiminin bölgesel gelişmelere yaklaşımı üzerinden Atina’nın kendi güvenlik politikasını yalnızca ABD desteğine dayandırmaması gerektiği savunuluyor. Yunan hükümeti ise ABD ile savunma ve enerji alanındaki iş birliğinin bölgesel istikrar açısından önemli olduğunu vurguluyor.
Stratejik Diyalog’da geniş gündem
Rubio’nun Atina temaslarının ana çerçevesini 6’ncı ABD-Yunanistan Stratejik Diyaloğu oluşturacak. ABD Dışişleri Bakanlığı, görüşmelerde savunma iş birliği ile bölgesel ve enerji güvenliğinin öncelikli başlıklar arasında olacağını açıkladı. 7 Ekim’de yapılacak görüşmelerde F-35’lerin silahlandırılmasına ilişkin müzakerelerin yanı sıra Stryker araçları, Yunanistan-Türkiye ilişkileri ve Doğu Akdeniz’deki enerji projelerinin de gündeme gelmesi bekleniyor. Rubio’nun temaslarının ardından Washington’ın Yunanistan’a yönelik savunma ve bölgesel güvenlik politikası konusunda vereceği mesajlar, Atina’nın yanı sıra Doğu Akdeniz’deki diğer aktörler tarafından da yakından izlenecek.
