Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak Milli Mücadele’yi başlatmasının üzerinden 107 yıl geçti. Türk milletinin bağımsızlık yolunda attığı en kritik adımlardan biri olan 19 Mayıs, bugün hâlâ Cumhuriyet tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
İşgallerle kuşatılan bir vatan
Mondros Mütarekesi sonrasında Anadolu’nun birçok bölgesi işgal edildi. İzmir’e Yunan ordusu çıkarken, Adana Fransızlar tarafından işgal edildi; Antalya ve Konya çevresinde ise İtalyan birlikleri etkili oldu. İngiliz askerleri Samsun, Merzifon, Urfa, Maraş ve Antep gibi noktalara konuşlandı. İngiliz donanmasının 13 Kasım 1918’de İstanbul önlerine demirlemesi ise Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu ağır tabloyu gözler önüne serdi.
Yıllarını cephelerde geçiren Mustafa Kemal Paşa, İstanbul’da yaptığı değerlendirmelerin ardından kurtuluşun Anadolu merkezli bir direnişle mümkün olacağı görüşünü benimsedi. Bu süreçte, Karadeniz’de yaşanan güvenlik sorunlarını gerekçe gösteren İstanbul Hükümeti tarafından 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirildi.
Bandırma Vapuru’yla tarihe yolculuk
Bandırma Vapuru ile 16 Mayıs 1919’da İstanbul’dan ayrılan Mustafa Kemal ve silah arkadaşları, 19 Mayıs sabahı Samsun’a ulaştı. Heyet, Samsun’daki Tütün İskelesi olarak da bilinen Reji İskelesi’nden karaya çıktı.
Mustafa Kemal’in Samsun’a gelişi, işgal güçlerinde tedirginlik yarattı. Samsun’da kısa süre kalan Paşa, ardından Havza’ya geçerek Milli Mücadele’nin ilk örgütlenme adımlarını attı. Havza’da düzenlenen mitinglerde İzmir’in işgali protesto edildi ve Anadolu’da direniş ruhu giderek büyüdü.
Milli mücadele Anadolu’ya yayıldı
Samsun’da yakılan bağımsızlık meşalesi, daha sonra Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi ile tüm Anadolu’ya yayıldı.
Bu süreç sonunda verilen Kurtuluş Savaşı zaferle sonuçlandı ve 29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti'nin İlanı gerçekleştirildi.
“Türk milletinin makus talihini değiştiren gün”
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan, 19 Mayıs’ın yalnızca askeri değil, aynı zamanda milli iradenin doğuşunu simgeleyen bir tarih olduğunu belirtti.
Çağlayan, Türk milletinin uzun savaş yıllarının ardından yorgun düşmesine rağmen bağımsızlık mücadelesini sahiplenerek Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde ayağa kalktığını ifade etti. Samsun’un ise Milli Mücadele fikrinin başarıya ulaşabileceğinin ilk kez görüldüğü şehir olduğunu vurguladı.
Gençliğe emanet edilen bir bayram
19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı, Atatürk tarafından Türk gençliğine armağan edildi. Aradan geçen 107 yıla rağmen 19 Mayıs, bağımsızlık ruhunun, milli birlik duygusunun ve Cumhuriyet değerlerinin simgesi olmaya devam ediyor.
