Yaşlanmanın her yaşta aynı hızda ilerlemediği ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, insan vücudundaki farklı organ ve dokuların kendilerine özgü bir yaşlanma sürecine sahip olduğunu ve özellikle 30’lu ve 50’li yaşlarda bazı dokulardaki değişimlerin belirgin biçimde hızlandığını ortaya koydu.
Bilim insanları, 21 ile 70 yaş arasındaki 970 organ bağışçısından alınan 40 farklı doku türüne ait 25 bin 306 mikroskop görüntüsünü inceledi. Araştırmada, dokularda yaşla birlikte meydana gelen yapısal değişimleri analiz etmek için derin öğrenme tabanlı PathStAR adlı araç kullanıldı.
Bazı organların yaşlanma takvimi farklı
Araştırma sonuçları, vücuttaki tüm organ ve dokuların aynı hızda yaşlanmadığını gösterdi. Kan damarlarında yaklaşık 30’lu yaşlara kadar daha düzenli bir değişim görülürken, bu dönemden sonra yaşlanmaya bağlı yapısal değişimlerin hızlandığı belirlendi.
Rahim ve vajina dokularında ise değişimin daha ileri yaşlarda belirginleştiği görüldü. Bu dokular uzun süre görece sabit kalırken, 50’li yaşlarda yapısal değişimlerin hız kazandığı tespit edildi. Yumurtalıklarda ise yaklaşık 35-40 ve 55-60 yaşları dikkat çeken iki dönem olarak öne çıktı. Araştırmacılar, bu dönemlerin doğurganlığın azalması ve menopoz süreciyle büyük ölçüde örtüştüğünü belirtti.
Yaşlanmaya hücresel değişimler de eşlik ediyor
Araştırmada, yaşlanmanın hızlandığı dönemlerde yalnızca dokuların yapısında değişiklik meydana gelmediği de görüldü. Bu süreçlere iltihaplanmada artış, hücre büyümesi faaliyetlerinde azalma, enerji üretiminde düşüş ve dokuların kendini yenileme kapasitesinde gerileme gibi değişimlerin eşlik ettiği belirlendi.
Çalışmada ayrıca sindirim sistemi ile erkek üreme sistemi arasında dikkat çekici bir bağlantı tespit edildi. Yemek borusu ve kalın bağırsakta daha hızlı yaşlanma belirtileri görülmesinin, prostatta hızlanmış yaşlanma belirtileriyle bağlantılı olduğu ortaya konuldu. Araştırmacılar bu ilişkinin hormonlar veya farklı biyolojik sinyallerle bağlantılı olabileceğini değerlendirirken, mekanizmanın anlaşılması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtti.
Araştırmanın genel sonucu ise biyolojik yaşlanmanın takvim yaşıyla birlikte doğrusal biçimde ilerlemediğini ortaya koyuyor. Bazı dokular yıllar boyunca daha yavaş değişirken, belirli yaş aralıklarında yaşlanma süreci hızlanabiliyor.