Türkiye'nin Somali ile savunma alanındaki iş birliğini genişletmesi, Afrika Boynuzu'ndaki güvenlik dengelerine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi. İsrail basınında yer alan haberlere göre, Somaliland yönetimi Türkiye'nin Somali'deki askeri kapasitesini gerekçe göstererek İsrail'den hava savunma sistemleri talep etti.
Somaliland'dan İsrail'e “hava savunma sistemi” çağrısı
Jerusalem Post'un Middle East Eye'da yayımlanan bir röportaja dayandırdığı habere göre Somaliland, Türkiye'nin Somali'deki askeri varlığına karşı savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla İsrail'den destek istedi. Somaliland Devlet Başkanı'nın kıdemli dış politika danışmanı Mohamed Osman Fadal, ülkesinin hava savunma sistemlerine ihtiyaç duyduğunu belirterek İsrail'den Türkiye'ye karşı destek talep etti. Fadal, “Hava savunma sistemlerine ihtiyacımız var. İsrail'in Türkiye'ye karşı bize destek vermesini istiyoruz. Acilen gönderin” ifadelerini kullandı. Somaliland tarafının bu talebinin, Türkiye ile Somali arasında son yıllarda gelişen askeri iş birliği ve Ankara'nın bölgedeki savunma kapasitesiyle bağlantılı olduğu aktarıldı.
Türkiye'nin Somali'deki askeri varlığı büyüyor
Türkiye ile Somali arasındaki savunma ilişkileri son yıllarda önemli ölçüde genişledi. Ankara, 2017 yılında Mogadişu'da yurt dışındaki en büyük askeri eğitim tesislerinden biri olan TURKSOM'u faaliyete geçirirken, merkezde çok sayıda Somalili güvenlik personeline eğitim verildi. İki ülke arasında 2024 yılında imzalanan 10 yıllık savunma ve ekonomik iş birliği anlaşmasıyla da askeri ortaklığın kapsamı genişletildi. Anlaşma kapsamında Somali donanmasının geliştirilmesi, personelin eğitilmesi ve teçhizatlandırılması ile deniz güvenliğinin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmesi öngörüldü. Türkiye'nin Somali'deki faaliyetleri savunma alanıyla sınırlı kalmazken, Ankara enerji alanında da ülkeyle iş birliğini geliştiriyor. Somali açıklarında petrol ve doğal gaz arama faaliyetleri de iki ülke arasındaki ekonomik ve stratejik ilişkilerin önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Türk F-16'ları da bölgede
Somaliland yönetiminin güvenlik endişelerinde Türkiye'nin hava gücünün de etkili olduğu ileri sürüldü. Türkiye bu yıl Somali'ye askeri uçaklar konuşlandırırken, Somali Silahlı Kuvvetler Günü kapsamında üç Türk F-16 savaş uçağı Mogadişu üzerinde gösteri uçuşu gerçekleştirdi. İsrail basınında, Türkiye'nin F-16'larının yanı sıra insansız hava araçları alanındaki kapasitesinin de Somaliland'ın güvenlik hesaplarında etkili olduğu belirtildi.
Somaliland, Somali'nin olası operasyonundan endişe duyuyor
Somaliland Dışişleri Bakanlığı Genel Direktörü Mohamed Abdirahman Hassan da Middle East Eye'a yaptığı açıklamada, Somali federal hükümetinin Somaliland'a yönelik olası bir askeri operasyon düzenlemesinden ve Türkiye'nin böyle bir operasyona destek vermesinden endişe duyduklarını söyledi. Ancak Somaliland tarafının bu yöndeki iddiaları bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil. Somali federal hükümeti de Somaliland'a yönelik böyle bir operasyon planı açıkladı. Somaliland, 1991 yılında Somali'den bağımsızlığını ilan etmiş ancak uluslararası alanda bağımsız bir devlet olarak tanınmamıştı. Bölgedeki statü anlaşmazlığı, Somali ile Somaliland arasındaki ilişkilerin temel sorunlarından biri olmaya devam ediyor.
İsrail'in Berbera Limanı'na ilgisi tartışılıyor
Somaliland'ın İsrail'den savunma desteği istemesi, Tel Aviv'in bölgedeki olası askeri varlığına ilişkin iddiaları da yeniden gündeme getirdi. Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Muhammed, İsrail'in Somaliland'ın stratejik Berbera Limanı'nda deniz üssü kurmayı ve bölgedeki havaalanını kullanmayı planladığını öne sürmüştü. Somaliland yönetimi ise bu iddiaları reddetti. Somaliland Savunma Bakanı da haziran ayında ülkede İsrail askeri varlığı bulunmadığını ve askeri üs kurulmasına ilişkin herhangi bir müzakere yürütülmediğini açıklamıştı. Bununla birlikte İsrail'in Somaliland ordusu ve polis güçlerine eğitim verdiği doğrulanmıştı. Böylece Somaliland'ın İsrail'den hava savunma sistemi talebi, bir yandan Türkiye-Somali savunma iş birliğinin Afrika Boynuzu'ndaki etkisini, diğer yandan bölgedeki aktörlerin güvenlik arayışlarını yeniden gündeme taşıdı.
