Türkiye A Milli Futbol Takımı, Dünya Kupası tarihinde 1954 ve 2002'nin ardından üçüncü kez turnuvada mücadele ediyor. Ancak futbol tarihine bakıldığında Ay-yıldızlıların aslında dört kez Dünya Kupası'na katılma hakkı kazandığı görülüyor. Türkiye'nin yer alamadığı turnuva ise 1950 Dünya Kupası oldu. İkinci Dünya Savaşı nedeniyle 1938'den 1950'ye kadar oynanamayan Dünya Kupası, savaşın sona ermesinin ardından Brezilya'nın ev sahipliğinde yeniden düzenlendi. Ancak savaşın bıraktığı ekonomik yıkım, ulaşım sorunları ve organizasyon zorlukları nedeniyle bazı ülkeler katılım hakkı elde etmelerine rağmen turnuvaya gidemedi. Türkiye de bu ülkeler arasında yer aldı. Hindistan, İskoçya ve Fransa ile birlikte Türkiye, 1950 Dünya Kupası'na katılma hakkı kazanmasına rağmen Brezilya'daki organizasyonda mücadele edemedi. Bu nedenle 16 takımla planlanan turnuva 13 ülkenin katılımıyla oynandı.
Türkiye'nin Dünya Kupası yolundaki tarihi maçı
Türkiye'nin 1950 Dünya Kupası bileti için oynadığı kritik karşılaşma, 20 Kasım 1949'da Ankara 19 Mayıs Stadyumu'nda Suriye karşısında gerçekleşti. Maç öncesinde başkentte büyük bir futbol heyecanı yaşandı. İstanbul başta olmak üzere Türkiye'nin birçok kentinden binlerce taraftar Ankara'ya akın etti. Dönemin gazetelerinde stadyum kapasitesinin çok üzerinde bilet satıldığı ve taraftarların geceyi geçirmek için farklı mekanlara yöneldiği aktarıldı. Yaklaşık 5 bin kişilik stadyum için 12 bin bilet satışa çıkarılırken, biletlerin tamamının tükendiği belirtildi. Karşılaşma öncesinde yaşanan atmosfer, Türk futbol tarihinde önemli bir dönemin başlangıcı olarak kayda geçti.
Türkiye, Suriye'yi 7-0 mağlup etti
Ay-yıldızlı ekip, Suriye karşısına dönemin önemli futbolcularıyla çıktı. Kadroda Erdal Kocaçimen, Naci Özkaya, Vedii Tosuncuk, Mustafa Ertan, Bülent Eken, Hüseyin Saygun, Erol Keskin, Lefter Küçükandonyadis, Fahrettin Cansever, Şükrü Gülesin ve kaptan Gündüz Kılıç yer aldı. Karşılaşmaya hızlı başlayan Türkiye, Fahrettin Cansever ve Bülent Eken'in golleriyle ilk yarıyı 3-0 önde tamamladı. İkinci yarıda da üstünlüğünü sürdüren Ay-yıldızlı ekip, Gündüz Kılıç, Erol Keskin, Lefter Küçükandonyadis ve Fahrettin Cansever'in golleriyle sahadan 7-0 galip ayrıldı. Bu sonuçla Türkiye, Dünya Kupası yolunda önemli bir avantaj elde etti. O dönemde elemeler bugünkü gibi grup sistemiyle oynanmıyordu. Türkiye, Suriye ve Avusturya'nın bulunduğu üçlü eleme sisteminde yer aldı. Türkiye önce Suriye ile karşılaşacak, kazanan ekip ise Avusturya ile mücadele edecekti. Ancak Avusturya, İkinci Dünya Savaşı sonrası ekonomik koşullar nedeniyle turnuvaya katılmama kararı aldı. Bunun üzerine Türkiye doğrudan 1950 Dünya Kupası'na katılma hakkı elde etti.
Türkiye neden Dünya Kupası'na gitmedi?
Türkiye'nin katılım hakkı kazanmasına rağmen Brezilya'ya gitmemesi, dönemin spor kamuoyunda büyük tartışmalara neden oldu. Resmi gerekçe olarak maddi imkânsızlıklar ve yeterli ödeneğin bulunmaması gösterildi. Ancak spor tarihçilerine göre kararın arkasında yalnızca ekonomik nedenler yoktu. O dönemde Türkiye'de milli takım organizasyonları bugünkü kadar düzenli değildi. Kulüpler kendi uluslararası programlarını planlarken, Dünya Kupası yolculuğunun maliyeti de federasyon açısından büyük bir yük olarak değerlendirildi. Spor tarihçileri, Türkiye'nin sadece maddi nedenlerle değil, uluslararası arenada yeterince güçlü görülmemesi nedeniyle de turnuvaya gitmediği yorumunu yapıyor.
Futbolun anlamı bugünkünden farklıydı
İkinci Dünya Savaşı'nın ardından futbol, yalnızca bir spor karşılaşması olarak görülmüyordu. Ülkeler için uluslararası güç göstergesi haline gelen futbol maçlarında alınan sonuçlar, toplumlarda büyük anlamlar taşıyordu. Bu nedenle bazı ülkeler, güçlü rakiplere karşı alınabilecek yenilgileri ciddi bir prestij kaybı olarak değerlendiriyordu. Ancak bazı spor yazarları ise asıl önemli olanın sonuç değil, turnuvaya katılarak uluslararası deneyim kazanmak olduğunu savunuyordu.
Türkiye'nin Dünya Kupası hasreti uzun sürmedi
1950 Dünya Kupası'nda yer alamayan Türkiye'nin turnuva özlemi uzun sürmedi. 1954 Dünya Kupası elemelerinde İspanya ile eşleşen Ay-yıldızlı ekip, ilk karşılaşmada rakibine 4-1 mağlup oldu. İstanbul'da oynanan rövanş maçını 1-0 kazanan Türkiye, üçüncü karşılaşmaya çıkmaya hak kazandı. Roma'da oynanan mücadele 2-2 sona erdi. Dönemin kuralları gereği uzatma veya penaltı atışları uygulanmadı. Dünya Kupası'na gidecek takım kura ile belirlendi. Yapılan kura sonucunda Türkiye'nin adı çıktı ve Ay-yıldızlı ekip tarihinde ilk kez 1954 Dünya Kupası finallerinde mücadele etme hakkı kazandı. 1950 yılında yaşanan kaçırılmış fırsat, Türk futbol tarihinin en dikkat çekici hikâyelerinden biri olarak hafızalarda yerini aldı.
