Deprem, sel, yangın ve salgın gibi olayların insanların yaşamında yalnızca maddi kayıplara yol açmadığına dikkat çeken Türk Kızılay, bu tür durumların ruh sağlığı üzerinde de ciddi etkiler oluşturabileceğini belirtiyor. Kriz sonrasında erken dönemde sağlanacak uygun desteğin, yaşanan psikolojik etkilerin hafifletilmesinde önemli rol oynadığı vurgulanıyor.
El kitabı uygulamaya dönük bilgiler içeriyor
Yeni yayımlanan çalışma, Türk Kızılayın Psikolojik İlk Yardım (PİY) eğitim programında kullanılan Katılımcı El Kitabı'ndaki temel bilgileri daha kısa ve anlaşılır bir formatta sunuyor.
Hazırlık sürecinde Kızılhaç ve Kızılay Hareketi Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Merkezinin (MHPSS Hub) rehberlerinden yararlanılırken, Türkiye'deki afet ve kriz koşulları ile toplumun kültürel özelliklerine uygun örnekler de kitaba dahil edildi.
Rehberde psikolojik ilk yardım, kriz veya acil durumdan etkilenen kişilerin kendilerini daha güvende hissetmelerine, sakinleşmelerine ve yaşadıkları durumla daha sağlıklı şekilde baş edebilmelerine yardımcı olan bir destek yaklaşımı olarak ele alınıyor.
Kriz anında “İzle, Dinle, Bağ Kur” yöntemi
Kitabın temel uygulama çerçevesini üç aşamalı “İzle, Dinle, Bağ Kur” yaklaşımı oluşturuyor.
“İzle” aşamasında öncelikle olayın meydana geldiği ortam değerlendiriliyor. Güvenliği tehdit eden unsurlar ile kişilerin acil ihtiyaçlarının belirlenmesi amaçlanıyor.
“Dinle” bölümünde krizden etkilenen kişilerle yargılayıcı olmayan bir iletişim kurulması ve neye ihtiyaç duyduklarının anlaşılması üzerinde duruluyor. Kişinin yaşadıklarını anlatması için baskı yapılmaması gerektiği de bu aşamada vurgulanıyor.
“Bağ Kur” aşamasında ise ihtiyaç sahibi kişilerin sosyal çevrelerine, doğru ve güvenilir bilgilere ve gereksinim duydukları hizmetlere ulaşmalarına yardımcı olunması hedefleniyor. Her üç aşama, uygulayıcıların karşılaşabileceği durumları daha kolay değerlendirebilmesi amacıyla rehber sorular ve vaka örnekleriyle destekleniyor.
Psikolojik ilk yardım terapi yerine geçmiyor
El kitabında psikolojik ilk yardımın kapsamı kadar sınırları da anlatılıyor. Buna göre PİY, ayrıntılı bir terapi veya tedavi yöntemi olarak değerlendirilmiyor. Yaklaşımın temel amacı, kriz yaşayan kişinin kendisini güvende ve yargılanmadan ifade edebileceği bir ortam oluşturmak, acil ihtiyaçlarına odaklanmak ve mevcut baş etme kaynaklarını kullanmasını desteklemek.
Ayrıca kişilerin sosyal destek mekanizmalarından yararlanmasının teşvik edilmesi de psikolojik ilk yardımın önemli unsurları arasında gösteriliyor.
Rehberde uygulayıcılara yönelik bazı temel uyarılar da yer alıyor. Buna göre kriz yaşayan kişilere olayın ayrıntılarını anlatmaları için baskı yapılmaması, duygularını paylaşmaya zorlanmamaları ve gerçekleşmesi garanti olmayan sonuçlar konusunda söz verilmemesi gerekiyor.
Temel eğitim alan gönüllüler de destek verebiliyor
Kitap, psikolojik ilk yardımın yalnızca ruh sağlığı alanında çalışan profesyoneller tarafından uygulanabilecek bir yöntem olmadığına da dikkat çekiyor.
Temel bilgi ve beceri eğitimi almış ilk müdahale ekipleri, gönüllüler ve insani yardım çalışanları da uygun koşullarda psikolojik ilk yardım desteği sunabiliyor.
Aktif dinleme, karşısındaki kişiye yargılamadan yaklaşma ve sakinleştirici bir iletişim kurma gibi becerilerin aslında günlük yaşamda birçok kişi tarafından kullanıldığı belirtilirken, bu becerilerin doğru bilgi ve eğitimle desteklenmesi halinde kriz dönemlerinde daha etkili bir yardım aracına dönüşebileceği ifade ediliyor.
Türk Kızılayın hazırladığı Psikolojik İlk Yardım El Kitabı'na Kızılay Akademinin internet sitesi üzerinden ulaşılabiliyor.