Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Su Ürünleri Yetiştiriciliği Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme; üretime ara verme süreçlerinden proje iptallerine, kapasite kullanımından teknik personel zorunluluğuna kadar sektörün birçok alanında önemli değişiklikler getiriyor. Düzenlemenin temel amacı ise üretim süreçlerinde daha sıkı denetim, verimlilik takibi ve sürdürülebilirlik sağlanması olarak öne çıkıyor.
Üretime ara verme şartları yeniden belirlendi
Yeni yönetmeliğe göre su ürünleri yetiştiriciliği yapan işletmeler, üretime ara vermek istediklerinde gerekçelerini içeren dilekçe ile il müdürlüklerine başvurabilecek. Başvurular, Bakanlık merkez teşkilatı tarafından değerlendirilecek ve uygun görülmesi halinde işletmelere bir yıl süreyle üretime ara verme izni verilebilecek. Gerekli görülmesi durumunda bu süre yalnızca bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl daha uzatılabilecek. Böylece işletmeler toplamda en fazla iki yıl üretime ara verebilecek. Ancak kira sözleşmesi süresi içinde bu hakkın yalnızca bir kez kullanılabileceği de yönetmelikte net şekilde ifade ediliyor. Sürenin sonunda üretime başlamayan işletmelerin su ürünleri yetiştiricilik belgeleri iptal edilebilecek.
Mücbir sebepler için esnek uygulama
Düzenlemede doğal afet, yangın ve salgın hastalık gibi mücbir sebepler de ayrı bir başlık altında ele alındı. Bu tür olağanüstü durumlarda üretime ara verme süresi standart kurallara bağlı olmayacak, Bakanlık tarafından özel olarak belirlenecek. Ayrıca su kaynaklarının üretim yapılamayacak düzeyde azalması veya tamamen kuruması gibi durumlarda da farklı uygulamalara gidilecek ve üreticiler bu şartlar altında ayrı değerlendirmeye tabi tutulacak.
18 ay içinde belge almayanların projesi iptal edilecek
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri de belge süreçlerine ilişkin oldu. Buna göre, su veya arazi kira sözleşmesinin başlangıcından itibaren 18 ay içinde su ürünleri yetiştiricilik belgesi almayan girişimcilerin projeleri iptal edilecek. İl müdürlüklerinin onayladığı projeler ilgili birimler tarafından iptal edilirken, Bakanlık onaylı projelerde iptal işlemleri doğrudan merkez teşkilatı tarafından yürütülecek ve Bakanlığa bildirilecek.
Proje değişikliklerine yeni başvuru sistemi
Yönetmelik değişikliğiyle birlikte işletmelerin proje üzerinde değişiklik yapma süreçleri de yeniden tanımlandı. Tür değişikliği, kapasite artırımı veya azaltımı, ek ünite kurulumu ya da tesis yerinin değiştirilmesi gibi işlemler için işletmeler artık il müdürlüklerine başvuracak. Yapılacak değerlendirme sonucunda uygun bulunan projeler için Bakanlık merkez teşkilatı tarafından revize proje ön izni verilecek. Bu sayede değişiklik süreçlerinin daha kontrollü ve merkezi bir yapı üzerinden yürütülmesi hedefleniyor.
Kapasitenin altında üretim yapan tesisler yeniden değerlendirilecek
Denizlerde veya baraj göllerinde ağ kafes yöntemiyle üretim yapan tesisler için de önemli bir kriter getirildi. Buna göre, üç yıllık dönem içinde onaylı kapasitenin yüzde 75’inin altında üretim yapan tesislerin kapasitesi ve tahsis edilen su alanı yeniden düzenlenecek. Bu düzenleme ile birlikte üretim verimliliği düşük tesislerin alan kullanımının gözden geçirilmesi ve kaynakların daha etkin şekilde değerlendirilmesi amaçlanıyor. Yeni kapasite belirlemeleri denetim raporları ve izleme sistemlerinden elde edilen veriler doğrultusunda yapılacak.
Revize proje için 3 aylık süre
Kapasite değişikliği yapılan işletmeler için de süre sınırı getirildi. Buna göre, yapılan bildirimin ardından işletmeler 3 ay içinde revize projelerini hazırlayarak onaylatmak zorunda olacak. Bu sürecin tamamlanmasının ardından üretim faaliyetleri yeni onaylanan proje kapsamında devam edecek. Böylece kapasite değişikliklerinin hızlı ve denetimli şekilde sisteme entegre edilmesi sağlanacak.
Devir işlemlerine süre sınırı getirildi
Projelerin devri konusunda da yeni bir düzenleme yapıldı. Devir işlemi tamamlanan projelerde, 60 gün içinde yeni su ürünleri yetiştiricilik belgesinin düzenlenmesi zorunlu hale getirildi. Belirlenen süre içinde belgenin düzenlenmemesi durumunda projelerin iptal edileceği ifade edildi. Bu düzenleme ile devir sonrası süreçlerin daha hızlı tamamlanması hedefleniyor.
Teknik personel şartında yeni düzenleme
Yönetmelik değişikliğiyle teknik personel istihdamına ilişkin hükümler de yeniden şekillendirildi. Su ürünleri yetiştiricilik tesisleri ve kuluçkahanelerde, kapasiteye bağlı olarak su ürünleri alanında eğitim veren dört yıllık fakülte mezunları veya bu alanda kamuda en az 5 yıl görev yapmış kişiler teknik personel olarak çalışabilecek. Öte yandan kuluçkahanelerde daha önce zorunlu olan teknik personel ve teknik sorumlu müdür bulundurma şartı ise kaldırıldı. Bu değişiklik sektörün operasyonel yapısında esneklik sağlamayı amaçlıyor.
Kademeli geçiş uygulanacak
Yönetmelikte yer alan bazı hükümler hemen yürürlüğe girerken, bazı düzenlemelerin ise belirlenen takvim doğrultusunda kademeli olarak hayata geçirileceği bildirildi. Bu geçiş süreciyle sektörün yeni kurallara uyumunun daha kontrollü şekilde sağlanması hedefleniyor. Yeni düzenleme, su ürünleri yetiştiriciliğinde hem üretim disiplinini artırmayı hem de kaynak kullanımını daha planlı hale getirmeyi amaçlayan kapsamlı bir dönüşüm olarak değerlendiriliyor.
