Türkiye’nin endemik bitkileri arasında yer alan ve dondurmadan içeceğe kadar geniş bir kullanım alanına sahip olan salep orkidesi, 2026 yılında hem yüksek cezaları hem de kazanç potansiyeliyle gündemin en dikkat çeken tarım ürünlerinden biri haline geldi. Doğadan izinsiz bir tek yumru koparmanın cezası yüz binlerce liraya ulaşırken, yasal üretim yapan çiftçiler için salep adeta “topraktaki altın” olarak değerlendiriliyor.
Doğadan koparmaya rekor ceza: 699 bin TL’ye kadar çıkıyor
2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında yabani orkide yumrularını doğadan izinsiz sökmenin cezası 2026 itibarıyla 699 bin 245 TL’ye kadar yükseldi. Nesli tehlike altındaki türler arasında yer alan salep orkidesi, CITES sözleşmesi kapsamında uluslararası düzeyde de koruma altında bulunuyor.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün denetimlerini sıklaştırdığı bu süreçte, “biyolojik çeşitliliği tahrip etme” kapsamında yapılan müdahalelerin hem çevresel hem de ciddi ekonomik yaptırımları bulunuyor. Yetkililer, vatandaşları endemik türlerin korunması konusunda sık sık uyarıyor.
Dönüm başına 2,5 milyon TL’ye kadar gelir
Doğadan toplanması yasak olan salep, Tarım ve Orman Bakanlığı izinleriyle kültür ortamında üretildiğinde yüksek getirisiyle dikkat çekiyor. Üreticiler arasında “topraktaki altın” olarak anılan bitki, doğru şartlarda ciddi bir yatırım aracına dönüşüyor.
Verilere göre 1 dönümlük arazide 100-125 kilogram yumru dikiminden, uygun bakım koşullarında 300-375 kilogram yaş yumru elde edilebiliyor. Yaş salebin kilosu yaklaşık 2.000 TL seviyesinde seyrederken, kurutulmuş ürünün kilogram fiyatı 12.000 TL’ye kadar çıkabiliyor.
Salep ekonomisi büyüyor: Yüksek kâr marjı dikkat çekiyor
Salep üretiminde kârlılık oranı da dikkat çekiyor. Yapılan hesaplamalara göre her 1 TL’lik maliyet yaklaşık 1,61 TL kâr olarak geri dönüyor. Ürün işlenme biçimine göre değişmekle birlikte, 1 dönüm araziden elde edilen gelir 400 bin TL ile 2,5 milyon TL arasında değişebiliyor.
Artan talep ve sınırlı üretim alanı nedeniyle salep orkidesi, hem tarımsal üreticiler hem de yatırımcılar için giderek daha cazip bir seçenek haline geliyor. Ancak uzmanlar, doğadan kontrolsüz toplamanın ekosistem üzerinde geri dönüşü zor zararlar oluşturduğunu hatırlatıyor.
