Bolivya'nın bulut ormanlarında yaşayan küçük bir yabani kedi, bilim dünyasında 100 yılı aşkın süredir ilk kez yaşayan yeni bir kedi türünün tanımlanmasını sağladı. Yerel toplulukların “tilcayo” adını verdiği hayvanın, daha önce tek bir tür olarak değerlendirilen kaplan kedilerinden genetik olarak ayrıldığı belirlendi.
DNA analiziyle ortaya çıktı
Güney Amerika'nın farklı ülkelerinden elde edilen 38 kaplan kedisine ait DNA örneklerini inceleyen araştırmacılar, bu hayvanların aslında genetik açıdan birbirinden ayrılan beş farklı türden oluştuğunu tespit etti. Araştırmada müzelerde bulunan sekiz örnekten de yararlanıldı.
Yaklaşık 46 santimetre uzunluğunda ve 1,4 kilogram ağırlığında olan tilcayo, ortalama bir evcil kediden daha küçük. Açık kahverengi kürkü üzerinde düzensiz şekilli benekler bulunan hayvanın bilimsel adı ise Leopardus tilcayo olarak belirlendi.
Araştırmada, bu soyun diğer kaplan kedilerinden yaklaşık 1,4 milyon yıl önce ayrıldığı ortaya konuldu. Bilim insanları, DNA'daki farklılıkların türlerin ne kadar uzun süre birbirinden ayrı kaldığını anlamaya yardımcı olduğunu ve bu zaman aralığının kedilerde genellikle tür düzeyinde ayrım olarak değerlendirildiğini belirtti.
Peru'da da yeni alt tür belirlendi
Çalışma kapsamında yalnızca Bolivya'daki yeni tür değil, Peru'nun Yungas bölgesinde yaşayan farklı bir kaplan kedisi alt türü de belirlendi. Bu hayvana, bölgenin eski İnka İmparatorluğu'ndaki karşılığı olan Antisuyu'ya atıfla Leopardus tigrinus antisuyo adı verildi.
Araştırmanın yazarlarından ve National Geographic kaşifi Paola Nogales-Ascarrunz, tilcayonun fiziksel özellikleri hakkında değerlendirmelerde bulundu. Araştırmacılar, birbirine oldukça benzeyen kaplan kedilerinin dış görünüşlerine bakılarak kolayca ayırt edilememesi nedeniyle “kriptik türler” olarak değerlendirildiğini ifade etti.
Yeni türün geleceği belirsiz
Bilim insanlarının tilcayo hakkında bildikleri ise henüz sınırlı. Araştırmacılar şimdiye kadar yalnızca iki canlı bireyi inceleyebildi. Bunlara az sayıdaki fotokapan kaydı eşlik ediyor.
İncelenen canlılardan birinin 10 yaşında erkek bir kedi olduğu belirtildi. Bir süre Bolivya'da yerel bir ailenin yanında tutulan hayvan, daha sonra Yungas bölgesindeki Senda Verde yaban hayatı koruma merkezine götürüldü.
Dışkı örneklerinde küçük kemirgenlere ait kalıntıların bulunması, kemirgenlerin türün beslenmesinde önemli bir yere sahip olabileceğini gösterdi. Fotokapan görüntüleri de tilcayonun ağırlıklı olarak geceleri aktif olabileceğine işaret etti.
Bilim insanları, yeni türün koruma durumunun belirlenmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguladı. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği'nin (IUCN) mevcut Kırmızı Liste değerlendirmesinde kaplan kedileri iki ayrı “savunmasız” tür olarak ele alınıyor ve popülasyonlarının azaldığı belirtiliyor. Araştırma ekibi yeni bulguları IUCN ile paylaşırken, gelecek değerlendirmelerde beş genetik soyun ayrı ayrı incelenmesi bekleniyor.
