Pakistan hükümeti yetkilileri, Taliban yönetiminin sınır yakınlarındaki Pakistan karakollarına yönelik “büyük ölçekli” saldırısının ardından Afganistan’ın Kabil, Kandahar ve Paktika kentlerine yeni bir dizi operasyon düzenlediklerini açıkladı. 27 Şubat Cuma günü erken saatlerde gerçekleştiği belirtilen saldırılar, iki ülke arasındaki kırılgan ateşkesi fiilen sona erdirdi. Ekim ayında sınır ötesi çatışmalar sonrası imzalanan ateşkes anlaşmasına rağmen son günlerde gerilim yeniden yükseldi. Taraflar, karşılıklı olarak ağır kayıplar verdirildiğini iddia ediyor.
“Açık savaş” mesajı
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ülkesinin “herhangi bir saldırgan amacı ezme kapasitesine sahip olduğunu” söyledi. Savunma Bakanı Khawaja Muhammed Asif ise Taliban yönetimine “açık savaş” ilan edildiğini duyurdu. Taliban ise Perşembe gecesi başlattıkları operasyonun, hafta başında en az 18 kişinin öldüğü iddia edilen saldırılara yanıt olduğunu açıkladı.
TTP gerilimi
İslamabad yönetimi, “Pakistan Talibanı” olarak bilinen Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP) örgütünün Afganistan’daki üslerinden Pakistan’a saldırılar düzenlediğini savunuyor. Pakistan’a göre Kabil yönetimi bu faaliyetleri engellemek için yeterli adımı atmıyor. Eski Pakistanlı diplomat Masood Khan, Taliban’ın Afganistan’da yeniden iktidara gelmesinin ardından Pakistan’ın sınır güvenliğinin iyileşmesini beklediğini ancak bunun gerçekleşmediğini ifade etti. Bölgeyi yakından takip eden gazeteciler ise Afgan Talibanı ile TTP arasındaki tarihsel bağlara dikkat çekiyor. Gözlemcilere göre, Taliban yönetiminin TTP’yi tamamen tasfiye etmesi ya da Afganistan’dan çıkarması kısa vadede gerçekçi görünmüyor.
Hindistan faktörü
Gerilimin arka planında Hindistan ile Afganistan arasındaki diplomatik temasların artması da yer alıyor. Geçtiğimiz yıl Afganistan Dışişleri Bakanı Emir Han Muttaqi’nin Yeni Delhi ziyareti sonrası Pakistan Savunma Bakanı Asif, Afganistan’ı “Delhi adına vekalet savaşı yürütmekle” suçlamıştı. Hindistan ise Afganistan içindeki Pakistan karşıtı unsurları desteklediği iddialarını reddediyor. Ancak bazı gözlemciler, Hindistan ile Afganistan arasındaki diplomatik yakınlaşmayı Pakistan açısından “sembolik bir kayıp” olarak değerlendiriyor.
Durand Hattı tartışması
Pakistan ile Afganistan arasında yaklaşık 2.600 kilometrelik sınır bulunuyor. 1893 yılında İngilizler tarafından çizilen ve “Durand Hattı” olarak bilinen sınır, özellikle Peştun nüfus açısından tarihsel bir ihtilaf konusu olmayı sürdürüyor. Sınırın her iki tarafında yaşayan aşiretler arasında güçlü ailevi ve sosyal bağlar bulunuyor. Her gün binlerce kişinin geçtiği bu hat, iki ülke arasındaki gerilimi daha karmaşık hale getiriyor.
Uluslararası çağrılar
Birleşmiş Milletler son tırmanıştan duyduğu endişeyi dile getirerek taraflara diyalog çağrısında bulundu. Çin, “derin endişe” açıklaması yaparken, İran ise iki ülke arasında arabuluculuk yapmaya hazır olduğunu duyurdu. Gözlemciler, bölgedeki güvenlik kırılganlığının yalnızca askeri değil, tarihsel, etnik ve jeopolitik boyutları olduğuna dikkat çekiyor. Mevcut tablo, Pakistan ile Taliban yönetimindeki Afganistan arasındaki ilişkilerin, ortak geçmişe rağmen son derece hassas bir dengede ilerlediğini ortaya koyuyor.
