ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve bölgede genişleyen çatışma ortamı, küresel ekonominin yanı sıra turizm sektörünü de doğrudan etkiledi. Sektör temsilcileri, özellikle Avrupa ve Ortadoğu pazarında talebin zayıfladığını ve rezervasyonlarda belirgin düşüş yaşandığını ifade ediyor. Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) yetkilileri, Akdeniz bölgesinde yurt dışı rezervasyonlarında yüzde 60’a yakın gerileme görüldüğünü belirtiyor. Savaşın ardından kısa süreli bir toparlanma yaşansa da özellikle İngiltere ve Avrupa kaynaklı ileri dönem rezervasyonlarının önceki yılların gerisinde kaldığı aktarılıyor.
Bölgesel etkiler genişliyor
Turizm profesyonelleri, etkilerin yalnızca sahil bölgeleriyle sınırlı kalmadığını vurguluyor. Doğu Karadeniz’in özellikle Körfez ülkelerinden gelen turistlere bağımlı yapısı nedeniyle ciddi kayıplar yaşadığı ifade ediliyor. Seyahat acenteleri, bazı ülkelerin Türkiye dahil bölge için güvenlik uyarılarını güncellemesinin de rezervasyonları baskıladığını belirtiyor. Özellikle doğu ve güneydoğu bölgelerine yönelik algının da turizm hareketliliğini olumsuz etkilediği değerlendiriliyor.
Talep yön değiştiriyor
Uluslararası analizlere göre savaşın etkisiyle talebin bir kısmı Akdeniz ve Kuzey Afrika pazarlarına kayıyor. Ancak uzmanlar bu kaymanın Türkiye’nin kayıplarını telafi etmeye yetmediğini ifade ediyor. Oxford Economics değerlendirmelerinde, Türkiye’nin Ortadoğu pazarına görece daha bağımlı olması nedeniyle risk altında olduğu vurgulanırken, talepteki düşüşün bir süre daha devam edebileceği öngörülüyor.
İstanbul’da iptal dalgası yok ama doluluk geriledi
İstanbul özelinde ise “iptal dalgası” yaşanmadığı belirtiliyor. Ancak otel doluluk oranlarında geçen yıla göre düşüş dikkat çekiyor. Verilere göre Nisan ayının ilk yarısında doluluk oranları yüzde 47,5 seviyesinde seyrederken, geçen yıl aynı dönemde bu oran yüzde 57 civarındaydı. Uzmanlar, özellikle Bodrum ve Antalya gibi destinasyonlarda fiyatların gerilediğini, rezervasyon hızının ise geçen yıla göre daha düzensiz ilerlediğini aktarıyor.
Pandemiden bile kötü sezon
Sektör temsilcileri, mevcut tabloyu pandemi dönemine benzeterek talep kaybının ciddi boyutlara ulaştığını ifade ediyor. Bazı turizm acenteleri, özellikle İngiltere ve Avrupa pazarında müşterilerin daha güvenli görülen İspanya, İtalya ve Hırvatistan gibi ülkelere yöneldiğini belirtiyor. Acenteler, “telefonların azaldığını ve yeni talep akışının ciddi şekilde düştüğünü” ifade ederken, tüketici güveninin zayıflamasının en kritik sorun olduğunu vurguluyor.
Havacılık ve maliyet baskısı
Sektörde yalnızca talep değil, maliyetler de artıyor. Uçuş iptallerindeki yükseliş ve rota değişiklikleri, havayolu ve turizm şirketlerinin operasyonel maliyetlerini artırıyor. Uzmanlar, jet yakıtı fiyatlarındaki artışın bilet fiyatlarına yüzde 5 ila 10 arasında yansıdığını, bunun da hem tur operatörlerini hem de yolcuları etkilediğini belirtiyor. Bu durumun kâr marjlarını daralttığı ifade ediliyor.
Toparlanma zaman alacak
Sektör temsilcileri, gerilimin kısa sürede sona ermesi halinde bile toparlanmanın hızlı olmayacağı görüşünde birleşiyor. Özellikle ileri rezervasyon davranışlarının değişmesi nedeniyle normalleşmenin en az bir yıl sürebileceği öngörülüyor. Uzmanlara göre turizm sektörü, belirsizliklerin devam etmesi halinde hem turist sayısı hem de gelir açısından zorlu bir döneme girecek.
