Dr. Müge Yaşar, özellikle sonbahar-kış dönemlerinde uykuyla ilgili problemlerin arttığını söyledi:
"Gün ışığı süresi azalır ve gözümüz karanlığa maruz kalır. Sabahları karanlık bir ortamda uyanmak melatonin dengesini bozar. Bu hormon uyku-uyanıklık döngüsünü düzenler. Uyku biyolojik bir süreçtir ve sirkadiyen ritm hormonlarla kontrol edilir. Eğer uyanıldığında hala karanlıksa, biyolojik saat tam senkronize olamaz ve kişi dinlenmemiş hissedebilir."
Uykusuzluk Ruhsal Sağlığı Etkileyebilir
Yaşar, uyku bozukluklarının enerji kaybı, dikkat dağınıklığı ve mevsimsel duygu-durum bozukluklarına yol açabileceğini belirtti:
"Serotonin düzeyi düşer, enerji kaybı ve yorgunluk oluşur. Gece uykusu iyi alınmadığında tablo ağırlaşır. Gündüz uykulu olma, sersemlik ve dikkat dağınıklığı artar. Mevsimsel depresif ve anksiyete belirtileri görülebilir."
Uykusuzluk ayrıca öğrenme kapasitesini düşürebilir, motivasyonu azaltabilir ve sosyal izolasyona yol açabilir. Dr. Yaşar, bunun kısır bir döngü yarattığını, uykusuz gecelerin düşünceleri artırdığını vurguladı.
Uyku Hijyenine Dikkat Edilmeli
Uyku hijyeni, kaliteli bir uyku için kritik önem taşıyor. Dr. Yaşar, alınabilecek önlemleri şöyle sıraladı:
- Her gün aynı saatte yatmak
- Yatma öncesi ağır egzersiz yapmamak
- Saat 18.00’den sonra kafeinli içecekleri tüketmemek
- Ilık duş almak (uyarıcı etki yapıyorsa kaçınmak)
- Oda sıcaklığını 22°C’nin altında tutmak, yatak ve örtülerin hafif olmasına dikkat etmek
- Odanın tamamen karanlık olması, gece lambası kullanmamak
- Yatakta uyuyamazsa kısa süre kitap okumak
- Mavi ekran kullanımını uyumadan 1-2 saat önce bitirmek
Egzersiz ve Gün Işığıyla Destekleyin
Dr. Yaşar, gün içinde hareketin ve egzersizin uyku kalitesini artırdığını belirtti:
"Akşam ağır yemeklerden kaçının. Sabah gün ışığında yürüyüş veya egzersiz yapmak uyanıklığı artırır. Gün içinde aktif olmak, basit egzersizler veya ev işleriyle hareketli kalmak gece uykusunu kolaylaştırır. Öğle aralarında kısa yürüyüşler faydalıdır. Uyku öncesi yoğun zihinsel faaliyet uykuyu zorlaştırır. Gün içinde kısa şekerlemeler yapılabilir, ancak 20 dakikayı geçmemelidir."
Bu önlemler, mevsim geçişlerinde uyku bozukluklarının etkilerini azaltarak hem fiziksel hem ruhsal sağlığı korumaya yardımcı oluyor.
