Karadeniz'de Rusya-Ukrayna savaşının ticari deniz taşımacılığı üzerindeki etkisi yeni bir saldırıyla yeniden gündeme geldi. 6 Ekim 2026'nın erken saatlerinde Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde iki ticari gemi hava ve deniz insansız hava araçlarıyla hedef alındı. Saldırılardan birinde Türk sahipli ALFA WATAN ağır hasar alarak kısa sürede batarken, diğer gemi ABLE'da yangın çıktı ve gemideki 18 denizci tahliye edildi.
Saldırı Bulgaristan açıklarında meydana geldi
Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev'in verdiği bilgilere göre saldırı, ülkenin doğusundaki Byala kentinin yaklaşık 70 deniz mili, yani 130 kilometre açıklarında meydana geldi. Olayın Bulgaristan'ın karasularında değil, ülkenin münhasır ekonomik bölgesinde gerçekleştiği bildirildi. Radev, saldırıların yaklaşık saat 03.00 sıralarında hava ve deniz İHA'ları kullanılarak düzenlendiğini açıkladı. Saldırının hedefindeki gemilerden biri Togo bayraklı ALFA WATAN oldu. Gemi, Türk sahipli bir genel kargo gemisi olarak tanımlanırken, açık kaynaklardaki gemi takip verilerine göre Romanya'nın Sulina Limanı'na doğru ilerliyordu. Bulgaristan merkezli denizcilik kaynakları, geminin yaklaşık 50 yıllık olduğunu ve 83,57 metre uzunluğa sahip bulunduğunu bildirdi.
ALFA WATAN ağır hasar alarak battı
İHA saldırısının ardından ALFA WATAN'da ağır yapısal hasar meydana geldi ve gemi denizde kayboldu. Olay yerine ulaşan Bulgar ekipleri, geminin çevresinde ters dönmüş bir tekne, can sallarına ait parçalar ve can yelekleri buldu ancak mürettebattan herhangi bir kişiye ulaşamadı. Bulgaristan Denizcilik İdaresi'nden Koramiral Rumen Nikolov, 7 Ekim'de yaptığı açıklamada arama-kurtarma operasyonunun önceki gün saat 17.00'de durdurulduğunu ve yeniden başlatılmayacağını bildirdi. Nikolov, bölgede herhangi bir denizciye veya cesede rastlanmadığını, yalnızca gemiye ait bazı ekipmanların bulunduğunu açıkladı. Bulgaristan makamları bu nedenle 10 kişilik mürettebatın hayatta kalmış olmasının artık beklenmediğini değerlendiriyor. Ancak denizcilerin cesetlerine ulaşılamadığı için, olayın bu yönünde fiziksel bir tespit bulunmuyor. Reuters da son gelişmeyi “mürettebat hâlâ kayıp” ifadeleriyle aktardı.
Saldırıda diğer gemi de hedef alındı
Aynı saldırı dalgasında Palau bayraklı ABLE adlı ticari gemi de hedef oldu. Saldırının ardından gemide yangın çıkınca 18 kişilik mürettebat gemiyi terk etmek zorunda kaldı. Bölgede bulunan Bulgaristan bayraklı DIOSCURIA adlı gemi, ABLE'ın mürettebatını tahliye ederek güvenli bölgeye ulaştırdı. Kurtarılan 18 denizcinin 11'i Türk, 7'si Hindistan vatandaşıydı. Yangın sırasında yaralanan iki denizci hastaneye sevk edilirken, diğer mürettebatın da sağlık kontrollerinden geçirildiği bildirildi. ABLE'ın tahıl taşıdığı ve İstanbul yönünde seyrettiği bilgisi açık kaynaklı gemi takip verilerinde yer aldı. Böylece aynı olayda iki ayrı ticari gemi etkilenirken, gemilerden birindeki tüm mürettebatın güvenli şekilde tahliye edilmesi, diğerindeki 10 denizci için ise herhangi bir kurtarma işaretine ulaşılamaması dikkat çekti.
Saldırının arkasında kim var?
Saldırıyı kimin gerçekleştirdiği konusunda henüz kesinleşmiş bir resmi açıklama bulunmuyor. Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, İHA'ların kaynağının henüz doğrulanmadığını ve soruşturmanın sürdüğünü belirtirken, saldırının ülkesinin ekonomik bölgesinde gerçekleşmesini kabul edilemez olarak nitelendirdi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise Bulgaristan ile yürütülen ortak incelemeler sonucunda saldırının Rusya tarafından gerçekleştirildiğini öne sürdü. Zelenskiy, saldırının hem denizden hem havadan düzenlenen İHA'larla gerçekleştirildiğini ve bunun Karadeniz'in batısındaki ticari deniz taşımacılığını tehdit eden daha geniş bir saldırı zincirinin parçası olduğunu savundu. Rusya ise Bulgaristan açıklarındaki saldırıyla ilgili doğrudan bir sorumluluk üstlenmedi veya saldırıyı gerçekleştirdiğine ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Bu nedenle saldırının faili konusunda şu aşamada Bulgaristan tarafından doğrulanmış kesin bir sonuç bulunmuyor.
Radev: “Kesinlikle kabul edilemez”
Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, saldırının ülkesinin münhasır ekonomik bölgesinde gerçekleşmesine sert tepki gösterdi. Radev, ticari gemilerin hedef alınmasının uluslararası ve denizcilik hukukuna aykırı olduğunu belirterek, saldırının Bulgaristan açısından kabul edilemez olduğunu söyledi. Radev ayrıca Rusya-Ukrayna savaşının coğrafi olarak genişleme ihtimaline dikkat çekti. Savaşın zamanında durdurulmaması halinde risklerin artacağını ve çatışmanın daha geniş bir bölgeye yayılabileceğini belirten Bulgar lider, olayın yalnızca iki ticari gemiyi değil, Karadeniz'deki genel seyir güvenliğini ilgilendiren bir gelişme olduğunu vurguladı. Saldırının ardından Bulgaristan'da güvenlik birimlerinin katılımıyla acil toplantılar yapılırken, ülkenin Karadeniz'deki kritik altyapısının ve ticari deniz trafiğinin güvenliği yeniden gündeme geldi. Bulgaristan'ın NATO üyesi olması da olayın bölgesel güvenlik açısından önemini artıran unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Avrupa Birliği'nden tepki
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Karadeniz'deki son gelişmelere ilişkin açıklama yaptı. Von der Leyen, ticari gemilerin ve sivil mürettebatın hedef alınmasını kabul edilemez olarak nitelendirirken, bölgedeki durumun giderek daha kaygı verici hale geldiğini belirtti. AB cephesinden gelen açıklama, savaşın doğrudan tarafı olmayan ülkelerin ticari gemilerinin çatışma ortamından etkilenmesine yönelik endişenin arttığını ortaya koydu. Karadeniz'deki deniz taşımacılığında sigorta maliyetleri ve güvenlik riskleri de son olaylarla birlikte yeniden gündeme geldi.
Bir gün önce başka bir Türk sahipli gemi de vuruldu
Bulgaristan açıklarındaki saldırıdan yalnızca bir gün önce, Romanya'nın Karadeniz'deki münhasır ekonomik bölgesinde Türk sahipli Royad Mammadov adlı yük gemisinde yangın çıkmıştı. Romanya makamlarına göre olayda iki kişi hayatını kaybetti, 11 mürettebat kurtarıldı. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Royad Mammadov'un Rus İHA'ları tarafından vurulduğunu ileri sürdü ve geminin mısır taşıdığını söyledi. Buna karşın Romanya makamları yangının nedeninin Rus saldırısı olduğunu doğrulamadı; Rusya da olayla ilgili doğrudan bir açıklama yapmadı. İki olayın art arda yaşanması, Rusya-Ukrayna savaşının deniz taşımacılığı üzerindeki etkisinin Ukrayna kıyılarının ötesine taşındığı yönündeki endişeleri artırdı. Özellikle Romanya ve Bulgaristan gibi NATO üyesi ülkelerin münhasır ekonomik bölgelerinde ticari gemilerin hedef alınması, Karadeniz'deki güvenlik riskinin yeni bir boyuta ulaştığı değerlendirmelerine neden oldu.
Ankara daha önce uyarmıştı
Türkiye, Karadeniz'deki sivil deniz taşımacılığının savaşın etkilerinden korunması gerektiğini daha önce de vurgulamıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, eylül ayında yaptığı açıklamada ticari ulaşımın güvenliği için yeni bir mekanizmanın kurulması gerektiğini belirtirken, gerilimin sivillerin ve ticari hayatın güvenliğini tehdit edecek seviyeye ulaşmasına izin verilmemesi gerektiğini söylemişti. Erdoğan, Karadeniz'deki ticari ulaşımın güvenliğinin yalnızca Türk bayraklı veya Türk şirketlerince işletilen gemiler açısından değil, tüm ticari deniz taşımacılığı bakımından önem taşıdığını vurgulamıştı. Son olaylarda Türk sahipli gemilerin de hedef haline gelmesi, Ankara'nın daha önce yaptığı bu uyarıları yeniden gündeme getirdi.
Karadeniz'de deniz güvenliği tartışması büyüyor
ALFA WATAN olayında arama-kurtarma çalışmalarının sonuç alınamadan sona ermesi, savaşın ticari gemiler açısından oluşturduğu riskin insani boyutunu da ortaya koydu. Geminin Türk sahipli olması, saldırının Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde gerçekleşmesi ve aynı bölgede başka bir ticari geminin de vurulması, olayın yalnızca iki geminin maruz kaldığı münferit bir saldırı olarak görülmesini zorlaştırıyor. Öte yandan saldırının sorumlusuna ilişkin soruşturmanın tamamlanmamış olması, olayın askeri ve siyasi boyutuna ilişkin kesin değerlendirme yapılmasını engelliyor. Bulgaristan makamlarının incelemesi sürerken, Ukrayna'nın Rusya'ya yönelik suçlaması henüz Bulgaristan tarafından kesinleştirilmiş değil. Karadeniz'de son dönemde ticari gemilere yönelik saldırıların ve denizcilik risklerinin artması, bölgedeki sivil taşımacılığın güvenliğine ilişkin yeni önlemler alınması yönündeki çağrıları güçlendirirken, ALFA WATAN'ın 10 kişilik mürettebatından haber alınamaması olayın en ağır sonucu olarak kayıtlara geçti.
