Türk opera tarihinin önemli eserlerinden Okan Demiriş imzalı IV. Murat operası, uzun bir aranın ardından yenilenen rejisiyle İzmirli sanatseverlerle buluşmaya hazırlanıyor. İzmir Devlet Opera ve Balesi’nin 45. sanat sezonunun dikkat çeken yapımları arasında yer alan eser, 1 Ekim’de Bornova Kültür Sanat Merkezi Necdet Aydın Sahnesi’nde prömiyer yapacak. Osmanlı tarihinin çalkantılı dönemlerinden birini konu alan üç perdelik opera, bu kez tarihsel olayların yanı sıra Sultan IV. Murat’ın psikolojik dünyasına odaklanacak.
IV. Murat’ın iktidar mücadelesi sahneye taşınıyor
Besteci ve orkestra şefi Okan Demiriş’in imzasını taşıyan, librettosu Ahmet Turan Oflazoğlu tarafından kaleme alınan opera, ilk kez 1980 yılında İstanbul’da sahnelendi. Osmanlı tarihinin önemli dönüm noktalarından birini ele alan eser, 1623-1640 yılları arasında tahtta bulunan Sultan IV. Murat’ın çocuk yaşta iktidara gelişini, saray entrikalarını ve yönetimde etkili olan annesi Kösem Sultan ile yaşadığı güç mücadelesini anlatıyor.
Genç yaşta mutlak iktidarı devralan IV. Murat’ın kendi otoritesini kurma çabası, eserin temel dramatik çatısını oluşturuyor. Saraydaki siyasi çekişmelerin yanı sıra padişahın aldığı sert kararlar, yaşadığı iç çatışmalar ve insani yönü de operanın anlatısında önemli yer tutuyor.
Yeni rejide padişahın psikolojik dünyası ön planda
Operanın rejisini üstlenen Haldun Özörten, yapımda tarihsel olayları kronolojik biçimde aktarmak yerine karakterlerin psikolojik derinliklerine odaklandıklarını belirtiyor. Özörten’in yeni yorumunda, IV. Murat’ın askeri başarılarından çok, genç yaşta üstlendiği sorumlulukların yarattığı baskı ve iktidarın beraberinde getirdiği yalnızlık ön plana çıkıyor.
Sarayın soğuk duvarları arasında şekillenen hikâyede, padişahın annesi Kösem Sultan ile yaşadığı iktidar çatışması, otoritesini kabul ettirme çabası ve aldığı kararlar karşısında yaşadığı vicdani sorgulamalar sahneye taşınıyor. Özörten, IV. Murat’ı yalnızca sert bir hükümdar olarak değil; korkuları, çaresizlikleri ve iç dünyasındaki çalkantılarla birlikte ele aldıklarını ifade ediyor.
IV. Murat ve Kösem Sultan karakterlerine iki farklı yorum
İZDOB’un deneyimli sanatçı kadrosunu bir araya getiren prodüksiyonda Sultan IV. Murat karakterini Teyfik Rodos ve Doğukan Özkan dönüşümlü olarak canlandırıyor. Karakterin kısa ve çalkantılı yaşamında yaşadığı dönüşüme dikkat çeken Teyfik Rodos, padişahın korkularını, savaşlarını, içsel huzursuzluklarını, aşklarını ve hayatının son dönemindeki vedasını izleyiciye aktarmayı amaçladıklarını belirtiyor.
Osmanlı sarayının güçlü figürlerinden Kösem Sultan rolünü ise Derya Kırcalı Gürlük ve Eylem Demirhan üstleniyor. Kösem Sultan’ın stratejik zekâsı ve yönetimdeki etkisi, eserin temel çatışma unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Derya Kırcalı Gürlük, tarihe damga vurmuş güçlü ve karizmatik bir kadın karakterini canlandırmanın hem zorlayıcı hem de heyecan verici bir süreç olduğunu dile getiriyor.
Dekor ve kostümler hikâyenin bir parçası olacak
Yenilenen prodüksiyonda dekor ve kostüm tasarımları da anlatımın önemli unsurları arasında yer alıyor. Kostüm tasarımını Neslihan Gazal Erten’in, dekor tasarımını ise Özgür Usta’nın üstlendiği yapımda renkler, kumaş dokuları ve mimari formlar aracılığıyla karakterlerin ruh halleri ve güç ilişkileri görsel bir dille aktarılıyor.
Saray odaları, zindanlar ve İstanbul sokaklarının canlandırıldığı sahne tasarımı, dönemin atmosferini yansıtmanın yanı sıra hikâyenin duygusal yoğunluğunu da destekliyor. Işık oyunları ve kasvetli saray koridorlarıyla iktidarın yarattığı yalnızlık ve gerilim vurgulanırken kostümlerdeki ayrıntılar, karakterlerin toplumsal konumlarını ve yaşadıkları değişimleri görünür kılıyor.
IV. Murat operası İzmir’de hangi tarihlerde sahnelenecek?
İzmir Devlet Opera ve Balesi’nin 45. sanat sezonunun iddialı yapımları arasında yer alan IV. Murat operasının prömiyeri, 1 Ekim’de Bornova Kültür Sanat Merkezi Necdet Aydın Sahnesi’nde gerçekleştirilecek. Eser, prömiyerin ardından 3 ve 5 Ekim tarihlerinde de aynı sahnede sanatseverlerle buluşacak.
Müzikleri, güçlü librettosu ve yenilenen sahne yorumuyla izleyici karşısına çıkacak eser, Osmanlı tarihinin çalkantılı bir dönemini opera sahnesine taşıyacak. İZDOB sanatçılarının uzun hazırlık sürecinin ardından sahnelenecek yapım, tarih ve opera tutkunlarını Sultan IV. Murat’ın iktidar mücadelesi ve iç dünyasıyla buluşturacak.
