Batı Norfolk’ta konut projeleri kapsamında yürütülen standart planlama sürecinde gerçekleştirilen arkeolojik kazılarda, Britanya’nın Demir Çağı geçmişine ışık tutan olağanüstü bir koleksiyon gün yüzüne çıkarıldı. Pre-Construct Archaeology tarafından yapılan rutin çalışmalarda ortaya çıkan metal objeler, uzmanlar tarafından “son derece nadir” olarak nitelendiriliyor.
Neredeyse tamamen korunmuş savaş borusu
Kazılarda, carnyx olarak bilinen ve hayvan başı şeklinde tasarlanan bir Demir Çağı savaş borusu neredeyse bütün halinde bulundu. Ayrıca ikinci bir carnyx’e ait parçalar da keşfedildi. Bronzdan yapılan bu enstrümanlar, Kelt kabileleri tarafından savaşlarda askerleri motive etmek ve düşmanı yıldırmak amacıyla kullanılıyordu. Romalıların da bu borulardan büyük ölçüde etkilendiği ve onları sıklıkla savaş ganimeti olarak tasvir ettiği biliniyor.
Askeri semboller de bulundu
Hazine içinde ayrıca, bir askeri sancaktan geldiği düşünülen bronz levhadan yapılmış yaban domuzu başı, beş adet kalkan göbeği ve kökeni henüz belirlenemeyen bir demir obje yer alıyor. Uzmanlar, bu buluntuların dönemin savaş kültürü ve ritüellerine dair önemli ipuçları sunduğunu belirtiyor.
“Demir Çağı’na bakışımızı değiştirecek”
Ulusal İskoçya Müzeleri Demir Çağı ve Roma Dönemi Küratörü Dr. Fraser Hunter, buluntuların önemine dikkat çekerek, “Bu son derece kırılgan kalıntıların kapsamlı biçimde incelenmesi ve korunması, Demir Çağı’nda ses ve müziğe bakışımızı kökten değiştirecek,” ifadelerini kullandı.
Hunter, carnyx’ler ve yaban domuzu başlı sancağın kıta Avrupası’nda yaygın stiller olduğunu vurgulayarak, Britanya’daki toplulukların o dönemde Avrupa ile güçlü kültürel bağlara sahip olduğunu söyledi.
Titiz koruma süreci
Keşfin ardından objeler, bulundukları toprak bloğu içinde dikkatle kaldırıldı. İlk taramaların ardından eserler, Norfolk Müzeleri Servisi uzmanları tarafından tek tek çıkarılarak ön incelemeye alındı. Oldukça hassas durumda olan eserlerin, detaylı araştırmalar başlamadan önce kapsamlı bir sağlamlaştırma sürecinden geçirilmesi gerekiyor.
“Benzersiz bir fırsat”
Norfolk Müzeleri Servisi Kıdemli Arkeoloji Küratörü Dr. Tim Pestell ise, “Bu keşif, Norfolk’un Demir Çağı geçmişinin ne kadar etkileyici olduğunu bir kez daha gösteriyor. Norfolk Carnyx Hazinesi, arkeologlara iki bin yıl önce bu eserlerin neden buraya gömüldüğünü anlamak için benzersiz bir fırsat sunuyor,” değerlendirmesinde bulundu.
Hukuki süreç devam ediyor
Aynı noktadan çıkarılan iki veya daha fazla tarihöncesi metal eserden oluşması nedeniyle buluntu, 1996 Hazine Yasası kapsamında potansiyel hazine olarak adli tabibe bildirildi. Dosyanın hukuki statüsüne 2026’nın başlarında karar verilmesi bekleniyor.
Historic England, Pre-Construct Archaeology, Norfolk Müzeleri Servisi ve İskoçya Ulusal Müzesi, araştırma ve koruma çalışmalarını ortaklaşa yürütüyor. Eserlerin uzun vadede nerede sergileneceği ise henüz netleşmiş değil.
