İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Muhibbi, düzenlediği basın toplantısında Hürmüz Boğazı'na ilişkin son gelişmeleri değerlendirdi. Muhibbi, İran'ın stratejik su yolu üzerindeki kontrolünün sürdüğünü belirterek, Umman ile yaklaşık bir ay önce başlayan görüşmelerde bazı konularda anlaşmaya varıldığını açıkladı.
İran ve Umman arasında mutabakat
Muhibbi, Hürmüz Boğazı'nın İran ile Umman arasında paylaşılan bölümlerine ilişkin görüşmeler yürütüldüğünü belirtti. Tarafların Boğaz'daki payları ile elde edilecek gelirlerin dağılımı konusunda bazı mutabakatlara ulaştığını ifade eden Muhibbi, sürecin ABD'nin müdahalesi nedeniyle geciktiğini öne sürdü.
İranlı komutan, "Hürmüz Boğazı, İran'a ve karşımızda yer alan Umman ülkesine aittir" ifadelerini kullanarak, iki ülke arasında varılan anlaşmaların uygulanması halinde Boğaz'daki geçişlerin yeniden düzenlenebileceğini söyledi.
Hürmüz Boğazı'nın açılması ABD'nin kararına bağlandı
Muhibbi, Boğaz'ın açılması konusunda ABD'ye yönelik dikkat çeken bir mesaj verdi. ABD'nin 17 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptına dönmesi ve İran'ın şartlarını kabul etmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın açılabileceğini belirten Muhibbi, aksi durumda geçişlerin açılmayacağını söyledi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü, ABD yönetiminin bölgedeki askeri varlığına ilişkin açıklamalarını da değerlendirdi. Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda ABD'ye ait savaş gemilerinin bulunmadığını savunan Muhibbi, bölgedeki savaş gemilerinin Boğaz'dan en az 400 kilometre uzakta konumlandığını ileri sürdü.
Hürmüz'de ortak koridor gündemde
İran ile Umman arasındaki görüşmelerin önemli başlıklarından biri de gemilerin güvenli geçişi için yeni güzergah oluşturulması oldu. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, daha önce iki ülkenin Hürmüz Boğazı'nda ortak bir koridorun etkinleştirilmesi konusunda anlaşmaya vardığını açıklamıştı.
Garibabadi, Hürmüz Boğazı'nın yalnızca İran'ın belirlediği düzenlemeler çerçevesinde açılacağını belirtmişti. Yeni açıklamalar, iki ülke arasında Boğaz'daki geçişlerin yeniden düzenlenmesine yönelik görüşmelerin sürdüğünü ortaya koydu.
İran-ABD gerilimi Hürmüz'e yansıdı
İran ile ABD arasında 14 Haziran'da Pakistan'ın arabuluculuğunda bir mutabakat sağlanmıştı. Mutabakatın ilk aşamasında ABD'nin İran'a ait dondurulmuş varlıkları serbest bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın 60 gün boyunca geçişlerden ücret almaması öngörülmüştü.
Ancak ABD'nin İran'a ait dondurulmuş varlıkları serbest bırakmaması ve Hürmüz Boğazı'ndaki geçişler için Umman kara sularından alternatif bir güzergah belirlemesi, Tahran yönetiminin tepkisine neden oldu.
İran, bu adımların mutabakata aykırı olduğunu savunarak Boğaz'daki geçişleri kısıtladı. Bölgede yaşanan gerilim, temmuz ayında Hürmüz Boğazı çevresinde çatışmalara da yol açtı.
İran'ın Umman ile yeniden görüşmelere başlamasının ardından taraflar, gemiler için güvenli geçiş yollarının belirlenmesi konusunda çalışmalarını sürdürdü. Son açıklamayla birlikte Hürmüz Boğazı'nın geleceği konusunda gözler İran, Umman ve ABD arasındaki müzakerelere çevrildi.
