ABD ile İran arasında yeniden şiddetlenen çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik küresel piyasalarda endişeleri artırdı. Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği boğazda yaşanabilecek uzun süreli bir aksamanın, enerji arzının yanı sıra tarım ve gıda tedarik zincirinde de ciddi sorunlara yol açabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, özellikle gübre ticaretinde yaşanacak aksaklıkların küresel gıda fiyatlarını yukarı çekebileceğine dikkat çekiyor.
Petrol ihracatı alternatif güzergâhlarla sürdürülüyor
Hürmüz Boğazı'ndaki risk nedeniyle Körfez ülkeleri petrol ihracatını tamamen durdurmamak adına alternatif taşıma hatlarını kullanıyor. Suudi Arabistan, doğu bölgelerinde üretilen petrolü boru hatlarıyla Kızıldeniz kıyısındaki terminallere ulaştırarak sevkiyatını sürdürüyor. Birleşik Arap Emirlikleri ise petrolünü El-Fuceyre Limanı'na uzanan boru hattı üzerinden dünya pazarlarına gönderiyor. İran da ihracatının bir bölümünü Suriye ve Türkiye üzerinden gerçekleştirmeye çalışıyor. Buna rağmen uzmanlar, alternatif güzergâhların Hürmüz Boğazı'nın taşıma kapasitesini tamamen karşılamasının mümkün olmadığını ifade ediyor.
Gıda ticareti üzerindeki risk büyüyor
Hürmüz Boğazı'ndaki olası kesintilerin yalnızca enerji sektörünü değil, küresel gıda ticaretini de etkilemesi bekleniyor. Körfez ülkelerinin tarım ve gıda ürünleri ihracatının önemli bölümü bu güzergâh üzerinden gerçekleştiriliyor. Hurma, pirinç, şeker, hayvan yemi, işlenmiş gıda ürünleri ve çeşitli tarımsal ürünlerin uluslararası pazarlara ulaştırılmasında boğaz kritik bir rol üstleniyor. Uzmanlar, sevkiyatların aksaması halinde hem tedarik sürelerinin uzayabileceğini hem de lojistik maliyetlerinin artabileceğini belirtiyor. Bu durumun özellikle ithalata bağımlı ülkelerde fiyat baskısını artırabileceği değerlendiriliyor.
Gübre fiyatlarındaki artış gıda maliyetlerini tetikleyebilir
Uzmanların en büyük endişesi ise gübre tedarikinde yaşanabilecek sorunlar olarak öne çıkıyor. Küresel gübre ihracatının yaklaşık yüzde 20 ila 30'u Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşirken, bazı gübre türlerinde bu oran yüzde 40'ın üzerine çıkıyor. Boğazın uzun süre ulaşıma kapalı kalması halinde gübre arzında daralma yaşanabileceği ve bunun fiyatları yükseltebileceği ifade ediliyor. Gübre maliyetlerindeki artışın ise tarımsal üretim maliyetlerine yansıyarak dünya genelinde gıda fiyatlarını yukarı çekebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, bu sürecin doğrudan gıda kıtlığından önce maliyet enflasyonu şeklinde hissedileceğine dikkat çekiyor.
Küresel piyasalar gelişmeleri yakından izliyor
Uluslararası piyasalarda gözler, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere çevrilmiş durumda. Enerji, tarım ve lojistik sektörleri başta olmak üzere birçok alanda yaşanabilecek olası tedarik sorunları yakından takip ediliyor. Uzmanlar, jeopolitik gerilimin uzun sürmesi halinde yalnızca petrol fiyatlarının değil, tarımsal girdiler ve gıda ürünlerinde de yeni fiyat artışlarının gündeme gelebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle küresel enflasyonla mücadele eden ülkeler açısından Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin ekonomik etkilerinin dikkatle izlenmesi gerektiği değerlendiriliyor.
