En düşük emekli aylığının belirlenmesinde mevcut uygulamanın değiştirilmesi için yeni modeller üzerinde çalışılıyor. Altı ayda bir enflasyon oranına göre yapılan artışların yerine daha kalıcı ve öngörülebilir bir sistem oluşturulması hedefleniyor.
Yeni Şafak'ın haberine göre, hazırlıkların temelinde en düşük emekli aylığının hangi ölçüte göre belirleneceği, düşük gelirli emeklilere nasıl destek sağlanacağı ve kök aylık sisteminin nasıl düzenleneceği bulunuyor.
En düşük emekli aylığında asgari ücret formülü
Gündemdeki ilk seçenek, en düşük emekli aylığının asgari ücrete veya başka bir ekonomik göstergeye bağlanması. Bu modelde taban aylığın her altı ayda bir yeni bir kanunla belirlenmesi yerine, yasada tanımlanacak formüle göre otomatik güncellenmesi öngörülüyor.
Böylece emeklilerin alacakları zam oranını önceden takip edebilmesi amaçlanıyor. Ancak asgari ücretin hangi oranının esas alınacağı ve düzenlemenin bütçeye maliyeti henüz netleşmiş değil.
Gelir tamamlama sistemi gündemde
İkinci formülde en düşük emekli aylığının sürekli artırılması yerine gelir tamamlama sistemine geçilmesi değerlendiriliyor.
Bu modelde belirlenen gelir seviyesinin altında kalan emeklilere aradaki fark kadar destek verilmesi planlanıyor. Sistemin kapsamının genişletilmesi halinde hane geliri ve sosyal destek ihtiyacının da hesaplamaya dahil edilmesi gündeme gelebilecek.
Modelle kamu kaynaklarının daha düşük gelirli emeklilere yönlendirilmesi hedeflenirken, prim karşılığı kazanılan emekli aylığı ile sosyal yardımın birbirinden ayrılması öngörülüyor.
Kök aylık sisteminde kapsamlı reform seçeneği
Üçüncü seçenek, emekli aylıklarının hesaplanma yönteminin yeniden düzenlenmesini içeriyor. Özellikle kök maaşı düşük olduğu için yapılan zamları yeterince hissedemeyen emeklilerin durumunun iyileştirilmesi üzerinde duruluyor.
Bu kapsamda prim gün sayısı, prime esas kazanç ve aylık bağlama oranlarının hesaplamadaki etkisi yeniden değerlendirilebilir. Böyle bir değişiklik yalnızca mevcut emeklileri değil, ilerleyen yıllarda emekli olacak çalışanları da etkileyecek.
Emekli zammında bütçe dengeleri de dikkate alınabilir
Dördüncü modelde en düşük emekli aylığının artış oranının belirlenmesinde enflasyonun yanı sıra ekonomik göstergeler ve kamu bütçesinin imkânlarının esas alınması düşünülüyor.
Bu seçenekte artışların doğrudan enflasyona eşitlenmesi yerine, bütçe dengeleri çerçevesinde belirlenmesi öngörülüyor. Bununla birlikte emeklilerin gelirlerinde öngörülebilirliği korumak amacıyla asgari artış güvencesi getirilmesi de değerlendiriliyor.
Emeklilik sisteminde değişiklik için yasa gerekecek
Gündemdeki modellerden herhangi birinin hayata geçirilmesi için 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda değişiklik yapılması gerekiyor.
Düzenlemenin kapsamı, kaç emeklinin yararlanacağı, kamu bütçesine getireceği maliyet ve mevcut hakların nasıl korunacağı karar sürecinde belirleyici olacak.
Hangi formülün tercih edileceği veya seçeneklerin birlikte uygulanıp uygulanmayacağı ise henüz netlik kazanmadı.
