ABD merkezli araştırma kuruluşu RAND tarafından yayımlanan yeni bir çalışma, gençlerin duygusal durumlarında yapay zekâ destekli sohbet botlarına yöneliminin hızla arttığını ortaya koydu. Araştırma, 12-21 yaş aralığındaki gençlerin önemli bir bölümünün ruh sağlığı desteği için bu araçları kullandığını gösterdi.
Kullanım oranı artıyor
JAMA Pediatrics dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, 12-21 yaş grubundaki gençlerin yüzde 19’u yapay zekâ uygulamalarını ruh sağlığına ilişkin tavsiye almak amacıyla kullandığını belirtti. Bu oran, RAND’ın 2025’in başlarında gerçekleştirdiği benzer çalışmada yüzde 13 seviyesindeydi. Veriler, kısa sürede belirgin bir artış yaşandığını ortaya koydu.
Gençler olumsuz duygularda yapay zekâya yöneliyor
Araştırma, gençlerin özellikle üzgün, kızgın, gergin veya stresli hissettiklerinde sohbet botlarına başvurduğunu ortaya koydu. Çalışmanın başyazarı Ryan McBain, bu eğilimin dikkatle izlenmesi gerektiğini belirterek, gençlerin çevrelerindeki insanlardan destek almak yerine yapay zekâya yönelmesinin kaygı verici olduğunu ifade etti.
Kullanıcıların büyük bölümü deneyimden memnun
Araştırma kapsamında katılımcılara yalnızca kullanım alışkanlıkları değil, aldıkları tavsiyeleri ne kadar faydalı buldukları da soruldu. Gençlerin büyük çoğunluğu yapay zekâdan aldıkları önerilerin kendilerine yardımcı olduğunu belirtirken, dikkat çeken bir diğer bulgu ise kullanıcıların yüzde 63’ünün bu deneyimi kimseyle paylaşmadığı oldu.
Uzmanlardan kriz uyarısı
Uzmanlar, özellikle ruh sağlığı krizleri yaşayan gençlerin yapay zekâ sohbet botlarına yönelmesinin riskler barındırdığı konusunda uyarıda bulunuyor. Yapay zekâ sistemlerinin intihar düşünceleri, ağır depresyon veya ciddi psikolojik krizler gibi durumlar için tasarlanmadığı vurgulanarak, bu tür vakalarda profesyonel destek alınmasının gerekliliği hatırlatılıyor.
Duygusal bağ ve psikolojik riskler
Bazı ruh sağlığı uzmanları, sohbet botlarının hassas bireylerde sanrıları tetikleyebileceği veya mevcut sanrıları güçlendirebileceği görüşünde. Bu durum son dönemde “yapay zekâ psikozu” olarak adlandırılıyor. Ayrıca gençlerin sohbet botlarıyla gerçek insan ilişkilerine benzer tek taraflı duygusal bağlar geliştirmesi de olası riskler arasında değerlendiriliyor.
Düzenleme boşluğu tartışması
RAND araştırmacıları, yapay zekâ şirketlerinin büyük ölçüde kendi kendini denetlediğini ve bu alanda federal düzeyde bağlayıcı güvenlik ve kalite standartlarının bulunmadığını vurguluyor. Uzmanlara göre bu durum, özellikle genç kullanıcılar açısından önemli bir düzenleme boşluğu oluşturuyor.
