İstanbul'da sermaye piyasalarında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin soruşturma sürerken, dosyanın kapsamı ve tasfiye sürecinin nasıl ilerleyeceği tartışılmaya devam ediyor. Son gelişmelerin ardından 45 firma ve 19 fon üzerindeki bazı malvarlığı tedbirlerinin kaldırılması gündeme gelirken, soruşturma kapsamında farklı kişi ve kuruluşlara ilişkin incelemeler de devam ediyor. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül'de 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiye edilmesine karar vermişti. Kurulun açıklamasına göre söz konusu fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor.
Soruşturmanın kapsamı genişliyor
Ekonomist Muhammet Bayram, CNN TÜRK canlı yayınında yaptığı değerlendirmede soruşturmanın kişi veya kurumların konumuna bakılmaksızın yürütülmesi gerektiğini savundu. Bayram, soruşturma kapsamında gerçekleştirilen incelemelerin farklı kişi, şirket ve fonlara ilişkin mali hareketleri kapsayabileceğini belirterek, sorumluluğu bulunanların ortaya çıkarılmasının önemine dikkat çekti. Soruşturmanın yalnızca fon yönetimleriyle sınırlı kalmayabileceğini ifade eden Bayram, şüpheli işlemlerin gerçekleştiği dönemlerdeki para hareketleri ile ilgili kişi ve kuruluşların bağlantılarının da incelenebileceğini değerlendirdi.
Fonlardaki fiyat hareketleri nasıl inceleniyor?
Bayram, bazı fonlar ve bu fonların portföylerinde bulunan düşük dolaşımlı hisselerdeki olağan dışı fiyat hareketlerine dikkat çekti. Fonlara ilişkin alım-satım hareketlerinin yanı sıra yatırımcıların hangi tarihlerde giriş ve çıkış yaptığının da incelenebileceğini belirten Bayram, büyük miktarlı işlemlerin piyasadaki etkisinin araştırılması gerektiğini söyledi. SPK da 18 Eylül'de yaptığı açıklamada, 2025 yılının son çeyreğinde özellikle bazı serbest yatırım fonları ve para piyasası fonlarının, fiili dolaşım oranı düşük hisselerde şirketlerin temel finansal göstergeleriyle açıklanamayacak fiyat hareketlerine neden olduğunun gözlemlendiğini bildirmişti. Kurul, Ağustos ayında hazırlanan ve yatırım fonlarında manipülasyon imkanını sınırlandırmayı amaçlayan rehber düzenlemenin de bu risklere yönelik olduğunu açıklamıştı.
Yatırımcıların tasfiye sürecindeki hakları ne olacak?
Fonların tasfiye edilmesiyle birlikte yatırımcıların ödemelerinin nasıl gerçekleştirileceği de en çok merak edilen başlıklardan biri haline geldi. Bayram, özellikle küçük yatırımcıların haklarının korunması gerektiğini belirterek, tasfiye sürecinde yatırımcıların mağduriyet yaşamamasının önemine vurgu yaptı. Ancak hangi yatırımcı grubuna hangi sırayla ödeme yapılacağı konusunda nihai uygulamanın yetkili kurumların kararları ve mevcut mevzuat doğrultusunda şekillenmesi gerekiyor. SPK, tasfiye sürecine ilişkin usul ve esaslarda değişiklik yaparak bazı işlemler için öngörülen üç aylık süreyi altı aya çıkarmıştı. Kurul, bunun tasfiyenin mutlaka altı ay süreceği anlamına gelmediğini, piyasa koşullarına bağlı olarak işlemlerin daha erken tamamlanabileceğini açıkladı.
“Bilgiyi önceden kullananlar” iddiası nasıl araştırılacak?
Bayram, fonlardan tasfiye öncesinde gerçekleştirilen çıkışların da soruşturmanın önemli başlıklarından biri olabileceğini değerlendirdi. Özellikle son dönemde gerçekleşen yüksek tutarlı çıkışların zamanlaması ile diğer yatırımcı hareketleri arasındaki ilişkinin incelenmesinin önemine işaret etti. Bu kapsamda telefon görüşmeleri, yazışmalar, para transferleri ve diğer mali kayıtların soruşturma makamlarınca incelenebileceği yönündeki değerlendirmesini paylaşan Bayram, içeriden bilgi kullanıldığı iddiasının bulunması halinde işlemlerin zamanlamasının önemli bir inceleme unsuru olabileceğini belirtti.
Malvarlığı tedbiri ne anlama geliyor?
Soruşturma kapsamında uygulanan malvarlığı tedbirlerinin amacı, şüpheli kişi ve kuruluşların soruşturma sürecinde malvarlığını azaltıcı işlemler gerçekleştirmesinin önüne geçmek. Daha önce 106 kişi ve kuruluş için malvarlığı tedbiri talep edilmiş, bu kapsamda 46 tüzel kişi, 18 fon ve 42 gerçek kişinin listede bulunduğu bildirilmişti. Daha sonraki değerlendirmeler sonucunda ise 45 firma ve 19 fon üzerindeki tedbirlerin kaldırılmasına karar verildi. Soruşturmanın diğer yönleri ise devam ediyor. Bu nedenle bir kişi veya kuruluş hakkında malvarlığı tedbirinin uygulanması ya da kaldırılması, tek başına soruşturmanın tamamlandığı veya ilgili tarafın suçlu ya da suçsuz olduğuna ilişkin kesin bir yargı anlamına gelmiyor. Nihai hukuki değerlendirme, soruşturma ve yargılama süreçlerinin sonucuna göre yapılacak.
Fonların tasfiyesi altı aya kadar uzayabilecek
SPK, tasfiye konusu fonlar için daha önce üç ay olarak belirlenen sürenin altı aya çıkarıldığını açıkladı. Kurul bu değişikliğin, fon portföylerinin daha uygun koşullarda satılabilmesine imkan sağlamak amacıyla yapıldığını bildirdi. SPK’nın 28 Eylül tarihli son açıklamasında da tasfiye kapsamındaki fonlarda 17 Eylül günü TEFAS üzerinden verilen ve platform tarafından iptal edilen talimatların, tasfiye bakiyesinden yatırımcının fondaki katılma payı oranında ödeneceği belirtildi.
Yatırımcı sayısı 455 bin 758 olarak açıklanmıştı
Tasfiye sürecinin boyutunu gösteren en önemli resmi verilerden biri yatırımcı sayısı. SPK, 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiye edilmesine karar verildiğini ve bu fonlarda Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtlarına göre 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunduğunu açıkladı. Bu nedenle soruşturmanın sonuçları kadar, tasfiye işlemlerinin hangi yöntemle gerçekleştirileceği ve yatırımcıların fonlardaki varlıklarının nasıl karşılanacağı da piyasalar açısından yakından takip ediliyor.
Bakan Şimşek: Yatırımcıların meşru hakları gözetiliyor
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de 28 Eylül'de yaptığı açıklamada, piyasa bozucu işlemlere karışanlara yönelik hukuki sürecin sürdüğünü belirtti. Şimşek, bu faaliyetlerle ilgisi bulunmayan kişi ve şirketlere yönelik herhangi bir işlem yapılmayacağını, Adalet Bakanlığı ile koordinasyon içinde fon yatırımcılarının meşru haklarının gözetildiğini ifade etti. Bakanın açıklaması, soruşturmanın bir yandan piyasa bozucu işlemlere ilişkin adli boyutuyla sürdürülürken diğer yandan fon yatırımcılarının haklarının korunmasına yönelik adımların da takip edildiğini ortaya koydu.
Bundan sonraki süreçte ne olacak?
Fon soruşturmasında önümüzdeki dönemde hem adli incelemelerin hem de tasfiye işlemlerinin eş zamanlı ilerlemesi bekleniyor. Şüpheli işlem ve para hareketlerine ilişkin kayıtların değerlendirilmesi sürerken, tasfiye kapsamındaki fonların portföy yapıları ve yatırımcıların haklarının nasıl karşılanacağı da yetkili kurumların gündeminde olacak. Ekonomist Muhammet Bayram ise soruşturmanın piyasa güveni açısından geniş kapsamlı biçimde yürütülmesinin önemini vurgularken, dosyanın bundan sonraki seyrinde mali hareketler, fon işlemleri ve yatırımcı çıkışlarının zamanlamasının belirleyici olabileceğini değerlendirdi.
