Ancak bu cihazlara uzun süre ve aralıksız bakmak, “dijital göz yorgunluğu” olarak adlandırılan rahatsızlığın ortaya çıkmasına yol açabiliyor. Uzmanlar, ekran karşısında geçirilen sürenin artmasıyla birlikte özellikle göz kuruluğu, yanma, batma hissi ve odaklanma güçlüğü gibi şikâyetlerin daha sık görüldüğünü belirtiyor.
Göz kırpma azalıyor, kuruluk artıyor
Normalde bir kişi dakikada yaklaşık 15–20 kez göz kırpıyor; bu reflex, göz yüzeyini gözyaşı ile kaplayarak nemlendirmeye yardımcı oluyor. Ancak dijital ekranlara bakarken bu oran ciddi şekilde düşüyor – özellikle ekran karşısında odaklanma arttıkça kırpma sayısı neredeyse yarı yarıya azalabiliyor. Bu durum, gözyaşı tabakasının bozulmasına ve daha hızlı buharlaşmasına yol açarak göz kuruluğu ve rahatsızlığa neden olabiliyor.
Yakın odaklanma göz kaslarını yoruyor
Uzun süre yakın mesafeye odaklanmak da göz kaslarının sürekli çalışmasına ve kas yorgunluğuna, baskı hissine ve gün sonunda bulanık görmeye yol açabiliyor. Ayrıca klimalı çalışma ortamları veya düşük nem gibi çevresel faktörler, gözlerin nemini daha da azaltarak şikâyetleri artırabiliyor.
Çocuklar ve gençlerde risk daha yüksek
Çocuklar ve gençler, ekran başında çok daha uzun süre vakit geçirdiği için dijital göz yorgunluğu ve buna bağlı göz kuruluğu, kırpma refleksi azalması ve miyopi riski gibi sorunlarla karşılaşma olasılığı daha yüksek. Bilimsel araştırmalar, ekran kullanımının blink oranını düşürdüğünü ve bu durumun göz yüzeyinde kuruluk ile rahatsızlığa neden olduğunu gösteriyor.
20‑20‑20 kuralı ile önlem alınabilir
Göz yorgunluğunu azaltmak için uzmanlar arasında yaygın kabul gören yöntemlerden biri, “20‑20‑20 kuralı”. Buna göre,
Her 20 dakikada bir,
**20 saniye boyunca,
Yaklaşık 6 metre (20 feet) uzağa bakmak
göz kaslarına mola vererek hem odaklanmayı rahatlatıyor hem de blink sayısını artırarak göz yüzeyinin nemlenmesine yardımcı oluyor.
Diğer öneriler
Göz sağlığını korumak için ayrıca:
Ekranı göz hizasının biraz altına yerleştirmek,
Çalışma ortamındaki aydınlatmayı dengeli tutmak,
Ekran parlaklığını uygun seviyeye ayarlamak,
Gerekirse doktor tavsiyesiyle suni gözyaşı damlaları kullanmak gibi önlemler tavsiye ediliyor.
Ne zaman doktora gitmeli?
Göz kuruluğu, yanma, batma, ağrı ya da sürekli bulanık görme gibi şikâyetler devam ediyorsa bu durum sadece yorgunluğa bağlı olmayabilir; bu tür belirtiler uzun süreli göz yüzeyi bozukluklarının işareti olabilir. Böyle durumlarda göz hastalıkları uzmanına başvurmak önem taşıyor.